است خدا . شايد اين آيه همسانى ميان آفتاب طبيعت و آفتاب وحى را مىرساند ، و اين كه آن كس كه آفتاب را دليل سايه ساخت رسالت را وحى كرد تا رهنمايى و نورى باشد .
[ 46 ] «
ثُمَّ قَبَضْناهُ إِلَيْنا قَبْضاً يَسِيراً
- سپس برگرفتيمش ، گرفتنى اندك اندك . » در اينجا تسلّط و چيرگى مطلق خدا جلوه مىكند ، و اين كه او چگونه سايه را مىگسترد و سپس به صورتى سهل و آسان ، بدون رنج و زحمتى كه خدا بس برتر از اينهاست ، آن را بر مىگيرد و جمع مىكند .
/ 450 [ 47 ] در فاصلهء يك ساعت عالم هستى لباس تيرگى شب را مىپوشد ، و هر چيز در جاى خود درنگ مىكند ، و نورى كه از آسمان مىآيد فرو مىخوابد ، و دستههاى جانوران كه از اين سوى و آن سوى به جنبش درآمده بودند به لانههاى خود باز مىگردند ، و گروههاى پرندگان به آشيانههاى خود مىآيند ، و انسان به خانهء خود بر مىگردد و جايى مىجويد كه در آن بياسايد ، گويى از چيزى بيگانه مىهراسد . و پس از لحظههايى مىبينند انسانى كه مجموعهاى از تكاپو و فعّاليت بود ، در بستر خواب خود آرام غنوده است .
شايد اين تعبير به تغييرى اشاره كند كه در انسان مؤمن حاصل مىشود ، زيرا كسى كه از قرآن هدايت يافته مانند كسى است كه بامداد و روز به تمامى شناخت و جنبش و تكاپوست ، در حالى كه كافر و گمراه به كسى مىماند كه در خوابى ژرف ، در شبى سخت تيره خفته است ، و تمام وجودش سكون از پويايى و هراس و جمود است .
در ميان اين دو حالت بر انسان واجب است كه از طريق وحى به سوى پويايى و فعّاليت حركت كند ، و خداوند در اين سورهء قرآن در اين باره با ما سخن مىگويد ، منتهى عباراتى بر مىگزيند كه با موضوع آن از نشانههاى طبيعت سازگارتر باشد .
«
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِباساً
- اوست كه شب را پوشش شما