شناخته و يا خواهد شناخت در آينده جزء يك عالم از آن عالمها قرار خواهد گرفت ، و جز خدا و كسى كه او بخواهد از رازش آگاه شود ، نمىداند كه در عالمهاى ديگر چه وجود دارد ؟
مهمّ اين است كه دقّت آفرينش خدا را همان گونه در يك نطفه مىبينى كه در آسمانها مىيابى ، و هماهنگى آفرينش ميان نطفه و آسمانها دليلى است فطرى بر وحدت اندازه سنجى و تدبير - سبحان اللَّه - ! «
وَ ما كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غافِلِينَ
- حال آن كه از اين مخلوق غافل نبودهايم . » پس خدا آسمانها را آفريد ، و اوست كه آنها را به تدبير خود مىگرداند ، و بر آنها تسلّط مطلق دارد ، و روش و سنّت او در تمام آفرينش نيز چنين است ، نه چنان كه يهود ادّعا مىكنند كه : او هستى را آفريد و سپس آن را هم چنان رها كرد . پس او - سبحانه و تعالى - گر چه براى زندگى قوانينى قرار داده ، امّا هموست كه آنها را چنان كه مىخواهد و هر گونه مىخواهد جارى مىسازد .
[ 18 ] سلطهء او بر قوانين و سنتهاى جارى ، در حكمت رساى او تجلّى مىكند ، پس باران به طور تصادفى و بىحساب نمىبارد ، بلكه براى مصلحت و زنده كردن زمين از آسمان مىبارد .
«
وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ فَأَسْكَنَّاهُ فِي الْأَرْضِ
- و از آسمان به اندازهء نياز آب فرستاديم و آن را در زمين جاى داديم . . . » / 163 بارانى كه از آسمان مىبارد به اندازهء نياز حال و آيندهء زمين است ، پس اگر تمام درياها بخار شود و به ابرها و سپس به باران تبديل گردد سيلها به وجود مىآورد و كشاورزى و دامدارى را نابود مىكند ، چنان كه طوفان نوح ( ع ) كرد ، و بر عكس اين اگر بارانها كم شود و براى مردم كافى نباشد بىيقين از تشنگى مىميرند ، ولى آن كه نيازهاى انسان را آفريد در كنارش چيزهايى را به اندازهء خود آفريد ، پس در زمين مخزنهايى نهاد كه آبهاى زمستانى را براى تابستان نگه مىدارند .