مىكنند ؟ هم چنان كه در برابر بادهاى سوزان مقاومت مىورزند و هوا را در تابستان و زمستان لطيف مىسازند ، - و افزون بر همهء اينها - مواد اوليّهء صنايع گوناگون محسوب مىشوند ، و انسان در ساختن منازل و تهيهء لباس ، و جاده سازى و پل سازى و امثال اينها بدان تكيه دارد .
و بر سر تمام اينها ، فضاهاى سبز و خرم را تشكيل مىدهند كه براى خرد و كلان دلپذير و فرح افزاست .
اين آفرينش خداست ، پس ما را بنگر كه او را چگونه شكر مىگزاريم ؟ ! [ 20 ] «
وَ شَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْناءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَ صِبْغٍ لِلْآكِلِينَ
- و درختى است كه در طور سينا مىرويد . روغن مىدهد و آن روغن براى خورندگان ، نان خورشى است . » اين درخت همان زيتون است و « طور » كوه كوچك باشد و « سينا » نام كوهى است كه در آن مزارع زيتون وجود دارد ، و هر جايى كه در آن زيتون درختكارى شود در زبان عربى « سيناء » ناميده مىشود . درخت زيتون درختى است مفيد ، و از فوايد آن اين كه روغن مىدهد و غذايى خوب « صبغ للآكلين » براى خورندگان تشكيل مىدهد .
در اين آيات خداوند از سه ميوه نام مىبرد : خرما و انگور و زيتون كه در واقع سود بخشترين ميوهها براى انسان است و آدمى بدانها نيازهايى گوناگون دارد .
[ 21 ] همانند ميوهها ، مىبينيم كه جاندارانى گوناگون به صورتى آفريده شدهاند كه ما مىتوانيم آنها را رام كنيم و از آنها بهره جوييم .
«
وَ إِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعامِ لَعِبْرَةً
- و شما را در چارپايان عبرتى است . . . » « العبرة » كلمهاى است كه از عبور گرفته شده ، يعنى در حدود خود چيزها نايستيم ، بلكه / 165 از آنها به دلالتهايشان تحوّل يابيم و پى ببريم ، پس چون شتر را ديديم كه مدّتى طولانى گرسنگى و تشنگى را تحمّل مىكند و اين مقاومت او به ما كمك مىكند كه بيابانهاى پهناور را در نورديم ، و بسيارى منافع ديگر ، نبايد در اين حدّ بمانيم و شتر را بزرگ داريم يا بپرستيم ، بلكه بر ماست كه آفرينندهء او را بزرگ