نبودهايم . » و از اينجاست كه مىگوييم امور انسان به دست خداست ، پس انسان از لحاظ تكوينى تسليم تدبير اوست ، چرا از لحاظ تشريعى و رفتارى سر سپردهء او نيست ؟ ! در اينجا ملاحظهاى مهمّ وجود دارد و آن اين است كه خداوند در تمام مراحل نگفته است « تبارك اللَّه - در خور تعظيم است خدا » مگر در مرحلهء آخرين كه در آن عقل را به انسان داده است ، و اينجاست كه بايد صاحب اين فضل را تجليل كنيم و بگوييم «
فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ
- در خور تعظيم است خداوند ، آن بهترين آفرينندگان » .
[ 15 - 16 ] «
ثُمَّ إِنَّكُمْ بَعْدَ ذلِكَ لَمَيِّتُونَ * ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ تُبْعَثُونَ
- و بعد از اين همهء شما خواهيد مرد * باز در روز قيامت زنده مىگرديد . » قرآن بدين گونه ما را از شناخت خود و دگرگونيهاى آفرينش به قدرت خدا كه هيچ چيز آن را ناتوان نمىسازد ، مىكشاند ، و از قدرت خدا به زنده شدن بعد از مرگ و در نتيجه به مسئوليت ، و همچنين مىبينيم كه روش قرآن همان ياد آورى حقايق علمى است براى غنى ساختن هشيارى انسان / 162 با حقايق تا نقش و وظيفهء خود را در اين عالم هستى احساس كند .
2 - انديشيدن به هستى
[ 17 ] «
وَ لَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرائِقَ
- و بر فراز سرتان هفت آسمان بيافريديم . . . » هفت آسمان كه هر يك را راهها و فلك آن و طبيعت آفرينش بر آن و پيرامون آن است .
كلمهء « طرائق » در اينجا چه معنى مىدهد ؟ آيا همان آسمانهاى هفتگانه است ، يا راههاى آنها ؟ و آسمانهاى هفتگانه چيست ؟ آيا هفت غلاف و پوشش براى اين ستارگان است كه از آنها محافظت مىكند ؟ يا همان هفت كرده است ؟ يا هفت كهكشان ؟ يا هفت عالم است ؟ كه تمام كهكشانهايى كه بشر تا كنون