كسى كه مخزنهاى زير كوهها ( چون غار جعيتا در لبنان ) « 15 » را ديده باشد مىداند كه خدا چگونه در زهدان اين كوهها مخزنهايى تعبيه كرده كه باران زمستان را پذيرا مىشوند تا در طول تابستان به صورت نهرى جارى شود .
امّا آيا اين حقيقت علمى بدين معنى است كه باران از ارادهء خدا به دور است ؟ هرگز .
«
وَ إِنَّا عَلى ذَهابٍ بِهِ لَقادِرُونَ
- و ما بر نابود كردنش توانا هستيم . » نمونهاى از فقدان بارندگى به ارادهء خدا ، مطلبى است كه دربارهء صحراى بزرگ افريقا مىگويند ، كه روزى به سبب فرو ريختن بارانها بر آن داراى كشت و زرع و آباد بوده ، اما اكنون به ندرت آسمان آن رنگ ابر به خود مىبيند و دانههاى شن ، اگر بارانى بيايد ، آن را به سرعت فرو مىبرند .
[ 19 ] پس از آن كه خداوند ياد كرد كه باران به ارادهء اوست و آن را فرو مىبارد و هر وقت خواست آن را مىبرد ، اكنون روند سوره ديگر بار بر مىگردد و برخى منافع آب را توضيح مىدهد كه مهمترين و بزرگترين آنها تأثيرش در كشاورزى است ، و اين ياد آورى براى آن است كه انسان فريب نخورد و دستخوش غرور نشود كه چون خيرات و بركات را ديد تكبّر ورزد و از ستايش خدا باز ايستد .
«
فَأَنْشَأْنا لَكُمْ بِهِ جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ لَكُمْ فِيها فَواكِهُ كَثِيرَةٌ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ
- با آن آب برايتان بوستانهايى از خرما و انگور پديد آورديم . شما را در آن باغها ميوههايى بسيار است كه از آنها مىخوريد . » افزون بر خوردن كه انسان از باغها و بوستانها بهره مىجويد ، / 164 نعمتهاى ديگر در درختان وجود دارد . مگر نه اين كه جنگلها و مزارع باعث بارش آسمان مىشوند و موجب افزايش ذخيرهسازى آب زمين به سبب ايجاد حوضههاى زيرزمينى آب و افزون شدن گوشت پرندگان و خوراك چارپايان مىگردند ، و از فرسودگى خاك و حركت خزندهء شنهاى روان صحرايى كه براى شهرها خطرناك است جلوگيرى
هامش
( 15 ) - نمونهء آشناتر از اين غارها ، غار على صدر در همدان است . م .