فصل دهم : لزوم تصدّى مقدار ممكن از وظايف حاكم
اگر حاكم شرعى تمكّن از تشكيل حكومت نداشت ، آيا به مقدار ممكن از وظايف حاكم لازم است تصدّى آن يا لازم نيست ؟ به عبارت ديگر وظايفى كه مردم مسلمان بايد به مجتهدين رجوع كنند چيست ؟ مردم بايد در چند مورد به مجتهد رجوع كنند و بر مجتهد و حاكم شرع نيز واجب است تصدّى آن :
اول : بر مجتهد واجب است احكام شرعيه را كه استنباط نموده براى مردم بيان كند ، دليل اين امر آيات و روايات زيادى است و در اين مختصر گنجايش ذكر آنها نيست و بر مردم مسلمان نيز واجب است به مجتهد رجوع كنند . فتوى دادن و بيان احكام الهى مختص به علما است و مسئله رجوع جاهل در هر فن به عالم آن فن ، از امورى است كه عقلاى عالم بنا بر آن دارند . شما اگر مريض شديد بالطبع رجوع به طبيب مىكنيد و كسى نمىگويد چرا به طبيب رجوع مىكنيد و به بنّا رجوع نمىكنيد ، مگر آنكه عاقل نباشد ، و همچنين است ساير فنون ( و روايات زيادى از حضرات معصومين ( عليه السلام ) در اين مورد رسيده است ) .
دوم : در قضاوت نمودن : در روايات متواتره اين منصب به مجتهدين واگذار شده است و در پارهاى از آنها مانند خبر ابن حنظله كه قبلا نقل شد ، امام از رجوع به غير مجتهد جامعالشرايط نهى اكيد نموده است .
سوم : در امورى كه هر قومى در آن امور به رئيس خود رجوع مىكند . توضيح اين