فصل نهم : تعيين حاكم در صورت تعدد
فصل نهم در تعيين حاكم . در صورتى كه دو يا چند نفر واجد جميع شرايطى باشند كه حاكم بايد واجد باشد و هيچكدام اعْلم و افْضل و ابْصر به امور و اقْوم از بقيه نباشند ، و در نظر اهل حل و عقد يعنى دانشمندان پاك و باتقوى همه مساوى باشند ، دو راه براى تعيين حاكم هست :
يكى آنكه جمعى از اهل حلّ و عقد جلسه مشورتى تشكيل داده و يكى از آن دو يا چند نفر را انتخاب كنند . آيه كريمه وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنَهُمْ ، « 1 » و بقيه ادله مشورت دلالت بر اين معنى دارد و در نامهاى كه حضرت امير ( عليه السلام ) به معاويه مرقوم فرموده اين جمله به چشم مىخورد : و
إنّما الشورى للمهاجرين و الانصار فإن اجتمعوا على رجل و سموه اماماً كان ذلك رضاً ؛ « 2 »
شورى فقط منحصر به مهاجرين و انصار است ( چون در صدر اسلام اهل حلّ و عقد و تميز منحصر به آنان بود ) اگر آنها اجتماع كردند و يك فرد را ( به شرط آنكه واجد شرايط امامت و پيشوايى باشد ) امام قرار دادند و رهبر ملّت مسلمانان و حاكم بر امت كردند ، رضايت خداوند در آن است و چنانچه اهل حلّ و عقد به واسطه تساوى آنان نتوانستند يك نفر را ترجيح دهند قهراً مخيرند بهعنوان
هامش
( 1 ) . شورى ، 38 .
( 2 ) . نهجالبلاغه ، قسمت دوم ، نامه ششم .