حديث دلالت ندارد كه علم نيز شرط وجوب است . همچنين از اطلاق ادّله همان برمىآيد كه در ابتدا بيان شد .
نظر مرحوم شهيد ثانى :
مرحوم شهيد ثانى در مسالك گفته است : گاه مناقشه مىكنند عدم شناخت معروف و منكر با تعلّق وجوب به كسى كه [ آن را ] نمىداند منافاتى ندارد ، بلكه از جهت هشدار نسبت به وقوع در امر به منكر و نهى از معروف با نفس امر و نهى منافات دارد ؛ در اين هنگام ، بر كسى كه به طور كلّى با شهادت دو عادل ، علم به وقوع منكر يا ترك معروف از شخصى معين دارد ، واجب است آنچه را كه نهى و امر به آن صحيح است ياد بگيرد و سپس امر يا نهى نمايد ، همانطور كه وجوب نماز به مُحدِث تعلّق مىگيرد و بر او واجب است شروط نماز را تحصيل كند . در اين صورت ، ديگر منافاتى بين عدم جواز امر جاهل و نهى او در حالت جهل ، و وجوب آنها بر او وجود ندارد ، همانگونه كه نماز بر مُحدِث و كافر واجب بوده ، امّا در اين حالات نماز از ايشان صحيح نيست « 1 » .
تحقيق مسأله : در آن قسم از امر به معروف و نهى از منكر كه وظيفهى عامه است ، الف ) گاه آمر و ناهى تفصيلًا علم دارد كه آنچه شخص معينى ترك كرده معروف بوده يا آنچه انجام داده ، منكر است ؛ و ب ) گاه تفصيلًا بدان علم ندارد لكن مىداند يك يا چند نفر منكرى را انجام داده يا معروفى را ترك كردهاند ؛ و ج ) گاه اجمالًا و با شهادت دو نفر عادل يا غير آن مىداند مقدارى از فعل شخص معينى منكر يا مقدارى از فعلى كه ترك كرده معروف است ؛ و د ) گاه هيچكدام اينها را نمىداند .
هامش
( 1 ) . مسالك الافهام ، ج 3 ، ص 101 .