شهيد ثانى در مسالك « 1 » گفتهاند : « تعلّم واجب و از شرايط وجوب است » .
عدّهاى نيز در امر به معروف و نهى از منكر اجتماعى و فردى تفصيل قائل شدهاند ؛ بدين صورت كه تعلّم را شرط وجوب امر به معروف فردى و شرط واجب امر به معروف اجتماعى برشمردهاند .
استدلال صاحب جواهر بر وجوب تعلّم : مرحوم صاحب جواهر براى وجوب تعلّم « 2 » ، به مصونيت از اشتباه استدلال كرده است . نيز به روايت پيش گفته مسعده « 3 » كه وجوب را محصور به توانمندى كرده است كه از او حرفشنوى داشته باشند و معروف و منكر را بشناسد تمسّك كردهاند . همچنين بهخاطر اين كه آنچه از اطلاق امر به معروف و نهى از منكر برمىآيد موردى است كه مكلّف علم به احكام داشته باشد از اين جهت كه مكلّف به احكام است ، نه از اين لحاظ كه شناخت معروف از منكر به عنوان مقدّمهى امر و نهى ديگرانى كه اگر آن را ياد بگيرند ممكن است آن را انجام ندهند ، واجب بوده است .
اما به نظر ، بحث بر سر اين نيست كه در صورت علم نداشتن ، مصونيت وجود ندارد ، بلكه بحث دربارهى لزوم تحصيل علم و عدم آن است . خبر مسعده نيز دلالت دارد كه امر به معروف اجتماعى وظيفهى علما است ، و در چنين مواردى ، بىشك عالم شدن انسان شرط وجوب است ؛ امّا در امر به معروف فردى ، اين
هامش
( 1 ) . مسالك الافهام ، ج 3 ، ص 101 .
( 2 ) . جواهر الكلام ، ج 21 ، ص 366 .
( 3 ) . وسائل الشيعه ، ج 16 ، ص 126 ، ح 21152 .