داشتند ، تفاوتى در كفايى يا عينى بودن آن نداشته و تكليف متوجّه همان عده است و از افرادى كه ناتوان هستند ، ساقط مىشود .
بنابراين ، بحث در اين زمينه براى ما مهم نيست . اگر چه اظهر اين است كه امر به معروف و نهى از منكر بهخاطر اصالت عينى وجوب ، و امر به آن دو در بسيارى از آيات و روايات به طور عام واجب عينى بودن است . از آن جمله است : الف ) آيهى شريفهى : كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ « 1 » ؛ شما بهترين امتى هستيد از ميان مردم پديد آمده ، كه امر به معروف و نهى از منكر مىكنيد » ؛ و ب ) حديث شريف نبوى : « لَتَأمُرُنَّ بِالمَعروفِ ولَتَنهُنَّ عَنِ المُنكَرِ ، أو لَيعُمَّنَّكُم عَذابُ اللّه « 2 » ؛ يا امر به معروف و نهى از منكر مىكنيد ، يا عذاب خدا همهى شما را فرامىگيرد » ، و ج ) حديث شريف نبوى : « مُروا بِالمَعروفِ و إن لَم تَعمَلوا بهِ كُلِّهِ وانهَوا عَنِ المُنكَرِ وإن لَم تَنتَهوا عَنهُ كُلِّهِ « 3 » ؛ به خوبىها فرمان دهيد هرچند خودتان به همهى آنها عمل نكنيد و از زشتىها باز داريد ، گرچه خود از همهى آنها خوددارى نورزيد » ، و روايات ديگرى كه در اين زمينه وجود دارد .
2 ) امر به معروف و نهى از منكر ، اجتماعى و فردى ؟
آيا امر به معروف وظيفهى تمامى مكلّفين است يا وظيفهى گروه خاصى ، يعنى علما كه جايگاه ويژهاى در جامعه دارند ،
هامش
( 1 ) . آل عمران ( 3 ) ، 110 .
( 2 ) . وسائل الشيعه ، ج 16 ، ص 135 ، ح 21173 .
( 3 ) . وسائل الشيعه ، ج 16 ، ص 151 ، ح 21217 .