صاحب جواهر « 1 » اين قول است ) تفصيل وجود دارد ؟ پاسخ آن از چند وجه قابل بررسى است :
استدلال قول اوّل ( كفايى بودن وجوب ) :
آيهى شريفهى : وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ « 2 » ؛ « و بايد برخى از شما مسلمانان ، خلق را به خير و صلاح دعوت كنند و امر به نيكوكارى و نهى از بدكارى كنند ، و اينها ( كه واسطه هدايت خلق هستند ) رستگار خواهند بود » ؛ از اين حيث كه « مِن » در اينجا ، تبعيضيه باشد ؛ بهويژه پس از استدلال امام صادق ( ع ) .
مسعدة بن صدقه گفت : « از امام صادق ( ع ) راجع به امر به معروف و نهى از منكر پرسيده شد كه آيا بر تمامى مسلمانان واجب است ؟ امام ( ع ) فرمود : نه ! عرض شد : چرا [ پس بر چه كسانى واجب است ] ؟ فرمود : بر توانمندى كه از او حرفشنوى داشته باشند ، نيز معروف را از منكر بشناسد ؛ نه بر ضعيفى كه نمىتواند به راه درست ، هدايت كند ، و بلكه از حقّ به باطل مىخواند . . . » تا آنجا كه فرمود : « دليل آن ، كتاب خداى عزّوجلّ است كه مىفرمايد : وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ؛ همانطور كه مىفرمايد : وَ مِن قَوْمِ مُوسىَ أُمّةٌ يهْدُونَ بِالحْقِ وَ بِهِ يعْدِلُونَ يعنى : « و جماعتى از قوم موسى هستند كه به دين
هامش
( 1 ) . جواهر الكلام ، ج 21 ، ص 362 .
( 2 ) . آل عمران ( 3 ) : 104 .