همان حكمت و مطلب درستى است كه جز آن جايز نيست » « 1 » .
اشكال : با علم به عدم تأثير ، وجوب امر و نهى لغو و عبث است و اين كار از سوى حكيم صادر نمىشود ! ؟
پاسخ : فايده امر به معروف و نهى از منكر حفظ جامعهى اسلامى و وحدت آن و سوق جامعه به سوى عزّت ، مصلحت و سعادت است ؛ بلكه امر و نهى سرچشمه حيات اجتماعى است . بنابراين ، اگر هر يك از افراد امّت ، ديگرى را نصيحت كند ، امر خير و معروف در ميانشان ثبات مىيابد و از رواج شرّ و منكر جلوگيرى مىشود . اين فايدهى نصيحت يكديگر در امر يا نهى است و به همين دليل ، امر به معروف و نهى از منكر بر همهى افراد واجب شده است ؛ و اين ، مقصود نهايى از توجّه تكليف به هر فرد است . حال ، اگر همه به وظيفه خود عمل كردند ، هدف به طور قطع حاصل شده است . در غير اين صورت ، ترك ديگران مجوّز نمىشود كه اين فرد وظيفهاش را ترك كند و موردى براى ادّعاى لغو بودن آن وجود ندارد . زيرا ، ادّعاى لغويت به معنى عدم ترتّب هدف نهايى ، موجب سقوط تكليف نمىشود . با وجود اين ، به برخى از روايات ضعيف و غير دالّ كه براى اين شرط بدانها استدلال شده است ، اعتنا نمىشود .
جهت دوم : بر فرض اعتبار اين شرط ، اگر دانست كه امر و نهى شخص واحد تأثير ندارد ، و يا علم پيدا كرد يا احتمال داد كه با انجام امر و نهى ديگران تأثير دارد ؛ نبايد ترديد كرد كه امر و نهى بر همه واجب است .
هامش
( 1 ) . التبيان ، ج 5 ، ص 13 .