درآخرت . در جهنم دربى از بهشت به روى آنها باز مىشود و خطاب به آنها مىگويند بيائيد و داخل بهشت شويد ؛ اينان با هزار زحمت و تحمل عذاب از روى آتش رد مىشوند - مؤمنان نيز بر تختهاى خود تكيه زده و اين حالات آنها را تماشا مىكنند - هنگامى كه به درب بهشت رسيدند ، آن باب به روى آنان بسته مىشود و باعث مسرت مؤمنان مىشود . استهزاء خداوند اينگونه در آخرت تحقق پيدا مىكند . فَالْيوْمَ الَّذِينَ آمَنُواْ مِنَ الْكُفَّارِ يضْحَكُونَ « 1 » ؛ پس امروز اهل ايمان ، به كفار مىخندند . « 2 »
وَيمُدُّهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يعْمَهُونَ : ( يمد ) از ( مد ) به معنى يارى و كمك كردن است . « 3 » ( مد الجيش و امده : زاده و الحَق به ما يقويه و يكثره ؛ لشگر را زياد كرد و لشگر را تقويت كرد و آن را زياد كرد ) .
در اينجا هم شايد ( مد ) به معنى يارى و كمك كردن بيايد يعنى خداوند كمك يا امداد مىكند آنها را در طغيان و سركشى كردنشان .
يعْمَهُونَ : از ( عمى ) گرفته شده است و شايد به معنى ( عمى قلبه ؛ قلبش نابينا و كور شد ) باشد .
البته يعمهون به معنى تحير نيز آمده است ، يعنى خداوند آنها را در سرگردانى و حيران كمك مىكند .
اين سؤال مطرح است كه مگر خداوند بر معصيت كمك مىكند ؟ خدايى كه خود در قرآن فرموده است : وَلَا تَعَاوَنُواْ عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ « 4 » ؛
هامش
( 1 ) . سوره مطففين ، آيه 34 .
( 2 ) . سيوطى ، الدر المنثور ، ج 1 ، ص 71 .
( 3 ) . معطوف ، المنجمد ، ذيل « المدد » .
( 4 ) . سوره مائده ، آيه 2 .