آيه 12 سوره فاطر نيز همين مضمون را دارد : وَمَا يسْتَوِي الْبَحْرَانِ هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ سَائِغٌ شَرَابُهُ وَهَذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَمِن كُلٍّ تَأْكُلُونَ لَحْمًا طَرِيا وَتَسْتَخْرِجُونَ حِلْية تَلْبَسُونَهَا ؛ و دو دريا يكسان نيستند : اين يك ، شيرين و گوارا و نوشيدنش خوشگوار و آن يك ، شور و تلخ است و شما از هر دو گوشت تازه ميخوريد و وسائل زينتى پوشيدنى استخراج ميكنيد .
مفسران ، از جمله علامه طباطبايى « 1 » و سيد قطب « 2 » و ابنعاشور « 3 » گفتهاند : منظور از بحرين در اين آيه ، همان دو دريايى است كه در آيات سوره فرقان و فاطر نيز آمده است . يعنى دو دريايى كه يكى آب شيرين دارد و يكى آب شور و اين آبها با يكديگر مخلوط نميشوند .
دو درياى شور و شيرين
بعضى گفتهاند براى تفسير اين آيه ، ما بايد ببينيم ، عربهاى آن زمان چه درياهايى را ميشناختهاند كه به يكديگر متصل باشند و در عين حال آب يكى شيرين و آب ديگرى شور باشد . سپس به اين نتيجه رسيدهاند كه منظور ، آب رودخانه فرات و درياى خليج فارس است كه در بصره به همديگر ميرسند . در زبان عربى به رودهاى بزرگ و آرام نيز دريا گفته مىشود و از اين جهت اشكالى ندارد كه يكى رود است و ديگرى دريا . عدهاى نيز گفتهاند منظور ، درياى احمر و درياى عمان است و بابالمندل نيز برزخ بين آنها است .
هامش
( 1 ) . طباطبائى ، الميزان ، ج 19 ، ص 99 .
( 2 ) . سيد قطب ، فى ظلال القرآن ، جزء 27 ، ص 119 .
( 3 ) . ابن عاشور ، التحرير و التنوير ، ج 27 ، ص 232 .