اما اگر از رَبَى اخذ شده باشد به معناى پرودگار است . عدهاى ديگر گفتهاند بين رَبَبَ و رَبَى تفاوتى نيست و هر دو به هر دو معنا آمده است .
مشرقين و مغربين
ما معمولًا در شمارش جهاتِ زمين ، از يك مغرب و يك مشرق سخن ميگوييم ، ولى خداوند در اين آيه از دو مشرق و دو مغرب خبر داده است . مفسران در معناى آن اقوال مختلفى آوردهاند . بعضى گفتهاند منظور ، مشرق و مغرب خورشيد و مشرق و مغرب ماه است . « 1 » عدهاى نيز گفتهاند مشرق و مغرب متفاوت است . جايگاه طلوع و غروب خورشيد در تابستان و زمستان متفاوت است . محل طلوع و غروب خورشيد در هر روز عوض مىشود و كمى با روز قبل فرق مىكند . اما اگر به صورت كلى حساب كنيم ، خورشيد در ابتداى تابستان به نهايت ميل شمالى خود ميرسد و از رأس السرطان طلوع مىكند و در ابتداى زمستان به نهايت ميل جنوبى خود ميرسد و از رأس الجدى طلوع مىكند . خلاصه اينكه محل طلوع و غروب خورشيد در زمستان و تابستان فرق مىكند . به همين مناسبت ، در آيه ، به دو مشرق و دو مغرب تعبير شده است . عدهاى هم گفتهاند مشرق يعنى جايى كه نور آفتاب ميرسد و مغرب جايى است كه نور آفتاب نميرسد .
معناى آيه هر چه باشد ، منظور اين است كه خداوند ربّ العالمين است . نعمتهاى خدا منحصر به تعليم قرآن و خلقت انسان نيست ، بلكه او آفريدگار همهء عالم و همهء مشارق و مغارب است .
هامش
( 1 ) . همان ، جزء 27 ، ص 118 .