رحمت بسيار دارد ؛ رحمتى كه شامل همه موجودات از جمله انسانهاى مؤمن و كافر در دنيا و آخرت مىشود . در فارسى يا در تركى ( كه من ميدانم ) ؛ ترجمه مناسبى براى رحمان وجود ندارد و ترجمه « رحمن » به فارسى يا تركى ، اگر غيرممكن نباشد بسيار مشكل است و بايد چند جمله بياوريم تا بتوانيم معناى « رحمن » را منتقل كنيم . رحمان يعنى داراى آن رحمتى كه از زمين تا آسمان را پوشش ميدهد ؛ آن رحمتى كه تمام موجودات از انسان گرفته تا پرنده و چرنده و تمام موجودات دريايى و هوايى و غيرجانداران را شامل مىشود .
در معناى « الرحمن » دو نكته وجود دارد و به عبارت ديگر ، رحمن كسى است كه دو ويژگى داشته باشد : يكى اين كه داراى رحمت گسترده است و ديگر اينكه اين رحمت او منظم است و خداوند داراى اين دو ويژگى است : رحمت او هم گسترده است و هم منظم و نظاممند . تمام موجودات ( كه مصاديق رحمت الهى هستند ) منظم و مرتبط با يكديگرند : لَا الشَّمْسُ ينبَغِي لَهَا أَن تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلَا اللَّيلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِي فَلَكٍ يسْبَحُونَ « 1 » ؛ نه خورشيد را سزد كه به ماه رسد ، و نه شب پيشگيرنده بر روز است ، و هر كدام در مدارى شناورند .
تمام اجزاى عالم ، حتى دنيا و آخرت ، به يكديگر پيوسته است و همهء عالم غرق در نعمت است . اين معناى الرحمن است . بنابراين ، نمىتوان آن را به بخشنده ترجمه كرد . گويا از سلمان نقل شده كه او « بسم الله الرحمن الرحيم » را به « به نام خداوند بخشنده مهربان » معنا
هامش
( 1 ) . سوره يس ، آيه 40 .