سياق كلى آن به سورههاى مكى بيشتر شبيه است . « 1 »
عدهاى نيز معتقدند بيشتر آياتش در مكه و برخى در مدينه نازل شده است و امكان دارد دوبار به صورت كامل نازل شده باشد : يك بار در مكه و يك بار در مدينه . در تفسير ابن عاشور به برخى از اين اقوال اشاره شده است . « 2 »
البته وقتى انسان اين سوره را مىخواند ، از سياق سوره به دست مىآيد كه اين سوره يك جا نازل شده است . برخى سورهها به صورت پراكنده و در مناسبتهاى مختلف نازل مىشد و بعد پيامبر اكرم ( ص ) محل آيات را تعيين ميكردند . اما بعضى از سورهها نيز يك جا و كامل نازل ميشد . لحن آيات و سياق سوره الرحمن بيانگر آن است كه اين سوره يك جا نازل شده است . در تفاسير به اين مطلب تصريح نشده است و گاه خلاف آن را گفتهاند ، ولى وقتى آدم سوره الرحمن را قرائت مىكند ، مىبيند كه يك كلام پيوسته است . از اول تا آخر يك كلمه است . با « الرحمن » شروع و با تَبَارَكَ اسْمُ رَبِّكَ ذِي الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ تمام مىشود .
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ « 3 »
آيه يك
الرَّحْمَنُ
زمخشرى ، « الرحمن » را مبتدا و « علّم القرآن » و آيات بعدى را
هامش
( 1 ) . طباطبائى ، الميزان ، ج 19 ، ص 94 .
( 2 ) . ابن عاشور ، التحرير و التنوير ، ج 27 ، ص 215 .
( 3 ) . تفسير آيه بسم الله ، در فصلهاى قبل بيان شده است .