كِتَابَ اللّهِ عَلَيكُمْ : آنچه بيان شد واجبات خداست بر شما .
وَأُحِلَّ لَكُم مَّا وَرَاء ذَلِكُمْ : ( احل ) به دو صورت مجهول ( احل ) و معلوم ( احل ) خوانده شده است . و ( ذلكم ) صيغه جمع مذكر است . آيه در صدد بيان اين نكته است كه زنهاى ديگر جز آنهايى را كه ذكر كرديم ، براى شما حلالاند و مىتوانيد با آنها ازدواج كنيد . اشكالى كه مطرح مىشود اين است كه چرا ( احل ) و ( ذلكم ) كه هر دو براى مذكر است ذكر شده ، در حالى كه آيه قطعاً نمىفرمايد مردان بر شما حلالند ؟ اين در حالى است كه در آيه قبل ، از صيغه ( حرمت ) استفاده شد كه صيغه مؤنث و متناسب با ( امهاتكم و . . . ) مىباشد ؟ زيرا اگر ( ما ) موصول باشد ، زنها از آن حذف شده و چون زنها مؤنث است فعلش هم بايد مؤنث باشد .
در پاسخ مىگوييم ، مراد از « ما » در عبارت وَأُحِلَّ لَكُم مَّا وَرَاء ذَلِكُمْ ، زنان نيستند ، بلكه نكاح زنان است . وقتى گقته مىشود زنان بر شما حلال يا حرامند يعنى نكاح آنان حلال يا حرام است ؛ چنان كه هر گاه گفته شود آب براى شما حلال است ، يعنى شرب آن حلال است ؛ يا اگر گفته شود اسب بر شما حلال است يعنى سوار شدن بر آن حلال است . در عبارت فوق ، وقتى مقصود از ( ما ) نكاح باشد ، لفظ ( نكاح ) مذكر است و با ( احل ) هماهنگ است و در حقيقت اين عبارت به اعتبار لفظ ، مذكر نيامده ، بلكه به اعتبار معنا ، مذكر آمده است .
أَن تَبْتَغُواْ بِأَمْوَالِكُم مُّحْصِنِينَ غَيرَ مُسَافِحِينَ : فخر رازى معتقد
در پرتو وحى (فارسى) — صفحة 261
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٢٦١