ى
كديگر جدا هستند و ارتباطى با يكديگر ندارند ؟ يا اين كه مقصود از قسمت اول ، حضرت آدم ( ع ) نيست ؟ پس در اين صورت مقصود از نفس واحده چه كسى است ؟
در اين زمينه توجه به دو نكته حائز اهميت است :
الف . براى تفسير قرآن كريم ، دانستن چندين علم ضرورى است ، زيرا هرچه انسان با اين علوم آشنايى بيشترى داشته باشد به همان نسبت تفسير بهترى از قرآن خواهد داشت . بايد ابتدا به زبان عربى و لغت عربى كاملًا آشنا شد ، زيرا در قرآن گاهى الفاظى استعمال مىشود كه در يك قوم عرب معمول ولى در قوم ديگر معمول نبوده است . مثلًا مىگويند اين كلمه در بين بصريون معمول است و آن كلمه در بين كوفيون بيشتر استعمال مىشود . گاهى خود اهل مكه هم برخى از الفاظ قرآن را از رسول اكرم ( ص ) سؤال مىكردند . « 1 »
علاوه بر اين در برخى از روايات وارد شده است كه قرآن داراى بطون و ظهورى است . « 2 » تا هفت يا هفتاد بطن براى قرآن ذكر شده است ؛ گذشته از اين كه مقصود از « بطن » در اين روايات هم معلوم نيست . ما روايات متعددى از ائمه ( ع ) داريم كه از آنان سؤال شده است شما علوم و معارف خود را از كجا اخذ مىكنيد ؟ كه فرمودهاند ما اين مطالب را از قرآن مىفهميم . « 3 » قرآنِ پيامبر و ائمه عليهم السلام
هامش
( 1 ) 1 . يسْأَلُونَكَ عَنِ الأهِلَّة . . . سوره بقره ، آيه 189 .
( 2 ) . ما من القرآن آيه الا و لها ظهر و بطن ؛ كلينى ، الكافى ، ج 2 ، ص 599 .
( 3 ) . ر . ك : التميمى مغربى ، دعائم الاسلام ، ج 1 ، ص 93 ؛ همان ، ج 3 ، ص 30 ؛ صدوق ، من لا يحضره الفقيه ، ج 2 ، ص 81 و 131 ؛ همان ، ج 4 ، ص 142 و 181 .