به نظر مىرسد احتمال دوم قوىتر است ، يعنى بيان مىكند سورهاى همانند سورههاى قرآن را بياوريد .
بحث ديگر اين كه مرجع ضمير ( من مثله ) چيست ؟ شايد به « ما » در ( مما نزلنا ) برگردد ، زيرا در آيات ديگر آمده فَأْتُواْ بِسُورَة مِّثْلِهِ عدهاى هم قائلند كه مرجع ضمير ( عبدنا ) است ، يعنى همانطور كه فردى امى ، قرآنى در اوج فصاحت و بلاغت آورد ، شما نيز فردى امى را بيابيد كه سورهاى مانند اين قرآن را بياورد . « 1 » اما اين نظر صحيح نمىباشد ، زيرا در ادامه آيه مىفرمايد : وَادْعُواْ شُهَدَاءكُم مِّن دُونِ اللّهِ ، گواهان خود را بجز خداوند بخوانيد يا وَادْعُواْ مَنِ اسْتَطَعْتُم مِّن دُونِ اللّهِ « 2 » بجز خداوند هر كسى را توانستيد دعوت كنيد ( من استطعتم ) هم شامل امّى و هم غيرامّى مىشود .
علامه طباطبايى مىفرمايد : اگر مرجع ضمير ( مما نزلنا ) باشد براين نكته دلالت مىكند كه تمام قرآن معجزه است حتى كوچكترين سورهها همانند كوثر . « 3 »
حروف زائده
اگر بپذيريم كه در قرآن حروف زائده وجود دارد آيا اين مخلّ به فصاحت و بلاغت قرآن نيست ؟ خير ، زيرا با توجه به قواعد حاكم در زبان عربى و وجود داشتن حروف زائد در زبان عرب ، در قرآن كريم نيز حروف زائد وجود دارد و اين نه تنها مخلّ به فصاحت و بلاغت نيست
هامش
( 1 ) . طبرسى ، مجمع البيان ، ج 1 ، ص 157 .
( 2 ) . سوره يونس ، آيه 38 .
( 3 ) . طباطبايى ، الميزان ، ج 1 ، ص 58 .