نيست كه قرآن به هر دو شكل ، بر پيغمبر نازل شده باشد ؛ گاهى به صورت مفهوم و معنا ، و گاهى در قالب الفاظ . و آن چه در مدت 20 يا 23 سال نازل شده ، تفصيل قرآن باشد در قالب الفاظ و كلمات به لغت عربى ، و آن چه در يك شب مبارك و شب قدر نازل شده ، به شكل مفاهيم و معانى باشد به طور اجمال و بسته ولى محكم و استوار .
مرحوم فيض در مقدمه « تفسير صافى » « 1 » و مرحوم علامه طباطبايى در « الميزان » اين معنا را اختيار كردهاند ؛ بنابراين فهميدن معنى أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ « 2 » ، ى ا فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ هيچگونه ابهامى ندارد تا محتاج تأويل و توجيه باشيم .
بايد توجه داشت كه اين ادعا دو بخش دارد :
1 ) قرآن به همين صورت از جنبه لفظ و معنى به صورت متفرقه ، در طول مدت رسالت پيامبر اكرم ( ص ) نازل گشته است .
2 ) قرآن غير از آن نزول ، نزول ديگرى داشته ، يك بار يا بيشتر كه به شكل معنى و بسيط « دفعةً واحدة » بر رسولالله ( ص ) نازل گشته است ، و اين هر دو سخن از ظاهر قرآن استفاده مىشود .
بيشتر كسانى كه اين سخن را نپسنديدهاند ، مطالبى فرمودهاند كه به جاى رد بخش دوم ، بخش اول را تأييد مىكنند در صورتى كه آن ، مورد انكار
هامش
( 1 ) . فيض كاشانى ، تفسير صافى ، ج 1 ، ص 102 ، ذيل المقدم التاسع .
( 2 ) . سوره دخان ، آيه 3 .