[ به صورت ] كتابى متشابه نازل كرد . . . . يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ . . . « 1 » ؛ تا آيات او را بر آنان بخواند و پاكشان گرداند و كتاب و حكمت بديشان بياموزد .
اگر منظور فقط معناى كتاب بود ، عطف حكمت بر آن معنا نداشت ، زيرا آن ، خود يكى از مصاديق بارز حكمت است ، و نيز مانند : وَالطُّورِ * وَكِتَابٍ مَّسْطُورٍ « 2 » ؛ و همچنين : . . . وَهَذَا كِتَابٌ مُّصَدِّقٌ لِّسَانًا عَرَبِيًّا . . . « 3 » ؛ و مانند : كتابٌ فُصِّلَتْ آياتُهُ قُرآناً عَرَبِيّاً لِقَوْم يَعْلَمون . « 4 »
از اين آيات شريفه و مانند آنها كه به وفور در اين كتاب اقدس و مقدس آمده است ، به روشنى دانسته مىشود مقصود از كلمه قرآن تنها مفاهيم و معانى آن نيست ، بلكه مفاهيم آن است در قالب الفاظ مشخص و بيان و شيوه خاص .
ولى در برخى موارد درست عكس اين فهميده مىشود ، يعنى به نظر مىرسد مقصود از كتاب و قرآن ، مفاهيم و محتواى آن كتاب است و هيچگونه نظرى به الفاظ و تعبيرات و تركيبات ندارد ، نظير « نظريه نسبيت انيشتين » و « فلسفه ماترياليسم ديالكتيك هگل » و « حكمت متعاليه و حركت جوهرى ملاصدرا » ، همان گونه كه اين
هامش
( 1 ) . سوره جمعه ، آيه 2 .
( 2 ) . سوره طور ، آيه 1 - 2 .
( 3 ) . سوره احقاف ، آيه 12 .
( 4 ) . سوره فصلت ، آيه 3 .