وَالْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا « 1 » ، وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ * إِلَى رَبِّهَا نَاظِرَةٌ « 2 » ، الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى « 3 » ، يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ « 4 » ، و . . . قائل به جسمانيت خداوند مىشوند و مىگويند كه خداوند در روز قيامت مىآيد و فرشتهها صف مىكشند و خداوند روى تخت مىنشيند و مردم او را با چشم مىبينند .
روشن است راه نخست ، راه درستى نيست چنان كه روش دوم نيز ، به دور از حق است . به نظر مىرسد كه طريق صواب ، راه وسط باشد ، بدين معنا كه در بعضى موارد ، معلوم است كه مراد روش نخست است و در برخى موارد ديگر ، روش دوم ، ولى در بسيارى از موارد تشخيص آن خالى از اشكال نيست ، زيرا موارد مشابهى كه معلوم نيست بايد معناى كنايهاى و استعارهاى براى آنها در نظر گرفت يا معناى لغوى و عرفى ، در قرآن زياد است . بنابراين ، اين راه حل ، داراى اشكال بوده و كامل نيست .
ب ) راه حل دوم اين است كه گفته شود : اين بيان ، نمادين است و منظور از نمادين در اين جا ، اين است كه انسان مطلب را به شكل داستانى ساختگى بيان كند و آن مطلب را به صورت غيرمستقيم برساند . اين سبك بيان در همه زبانها ، در شعر و نثر ، معروف و شناخته
هامش
( 1 ) . سوره فجر ، آيه 22 .
( 2 ) . سوره قيامة ، آيه 22 - 23 .
( 3 ) . سوره طه ، آيه 5 .
( 4 ) . سوره فتح ، آيه 10 .