ب - نخستين فرد يا افراد كه نسل شما به آن مىرسد از خاك آفريده شده است ؛ چه آن نخستين زنده آدم باشد - طبق نظريه فيكسيسم - يا يك موجود زنده پست و ساده - طبق نظريه تكامل - باز اين سخن نسبت به هر دو نظريه صحيح و درست است . مگر اين كه قول سومى را كه به بعضى از پيشينيان نسبت داده شده و قائل به عدم انتهاى نسل بشر بودهاند ، بپذيريم و بگوييم افراد انسان نامتناهى هستند و هراندازه به گذشته برگرديم ، به نخستين انسان نخواهيم رسيد ، بلكه همواره چنين بوده كه انسانى از انسان ديگر به وجود آمده است و هيچ گاه موجودى
كه نخستين موجود زنده باشد و از ماده بىجان آفريده شده باشد ، در كار نبوده است . اين نظريه را در حال حاضر در جهان هيچ كس به عنوان يك نظريه علمى نمىپذيرد و بدان معتقد نيست .
پس اين سخن قرآن نه مخالف علم است و نه مخالف فلسفه ؛ و دليل تجربى و غيرتجربى بر خلاف آن نداريم .
اما مسايل عقلى و فلسفى ديگرى كه از آيات استفاده مىشوند ، مانند : مسأله خير و شر يا برتر بودن انسان به جهت دارا بودن روح انسانى و غير اينها كه گذشت ؛ آنها اصولا در دايره علوم تجربى نيستند تا با علم تعارض داشته باشند ، زيرا تجربه حسى را به مسائل عقلى راهى نيست . مگر اينكه گفته شود : هر چيزى كه قابل اثبات و نفى تجربى نباشد ، آن
در پرتو وحى (فارسى) — صفحة 275
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٢٧٥