گفته شده است پس كلمات را به ظاهر آن حمل نكنيد و گرنه گمراه مىشويد . وجود تأويل و متشابه در قرآن گواه اين مطلب است كه البته اين امر غير از زبان رمز است كه بدان اشاره شد .
به عنوان نمونه عمدهترين موضوعات آيات قرآنى در اين راستا عبارتند از : خداوند و اوصاف او ، انسان و سعادت و شقاوت و حيات و مرگ او ، جهان ، رابطه اين امور با هم ، يعنى رابطه انسان با خدا و خدا با انسان ، جهان با خدا و خدا با جهان ، و جهان با انسان و انسان با جهان .
به سخن ديگر قرآن كتاب هدايت است و هدايت بدون معرفت امكان ندارد . بحث معرفت و شناخت در قرآن سه مركز و شش محور دارد ؛ خدا و انسان و جهان ، مراكز سه گانه شناخت هستند و رابطه آن سه با هم ، محورهاى شش گانه اين بحث را تشكيل مىدهند . و اين امور ذكر شده ، جزء مفاهيم معمولى نيستند ، كه لغات معمولى در برابر آنها وضع شده باشد .
پس الفاظى كه در اين بخش از مفاهيم گفته شده ، استعمال گرديده است بايد به يك معنى ديگر ، جز آنچه در محاورات معمولى در نظر گرفته مىشود ، استعمال گردد . و اين غير آن چيزى است كه در باب رمزى بودن زبان قرآن مطرح شد .
به هر حال ، از گذشتههاى بسيار دور مسأله رمزگرايى به ويژه در كلمات دينى مطرح بوده است . در جهان اسلام گاه مفسرين اهل عرفان با اين زبان سخن مىگفتند و كلمات بسيارى از قرآن را اشاره
در پرتو وحى (فارسى) — صفحة 145
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص١٤٥