طلبكار طلب خود را به كمتر از مقدارى كه هست صلح كند ، مثلًا پنجاه تومان طلبكار باشد و طلب خود را به ده تومان صلح نمايد ، مبلغ زيادى براى بدهكار حلال نيست ، مگر آن كه مقدار بدهى خود را به او بگويد و او را راضى كند ، يا به گونهاى باشد كه اگر مقدار طلب خود را مىدانست ، باز هم به آن مقدار صلح مىكرد .
« مسألهء 2410 » اگر بخواهند دو چيز را كه از يك جنس هستند به يكديگر صلح كنند ، اشكال ندارد ، چه وزن آنها يكى باشد و چه وزن يكى بيشتر از ديگرى باشد .
« مسألهء 2411 » اگر دو نفر از يك نفر طلبكار باشند يا دو نفر از دو نفر ديگر طلبكار باشند و بخواهند طلبهاى خود را به يكديگر صلح كنند ، چنانچه طلب آنان از يك جنس و وزن آنها يكى باشد ، مثلًا هر دو ده كيلو گندم طلبكار باشند ، مصالحه آنان صحيح است و همچنين است اگر جنس طلب آنان يكى نباشد ، مثلًا يكى ده كيلو برنج و ديگرى دوازده كيلو گندم طلبكار باشد ؛ بلكه چنانچه طلب آنان از يك جنس و چيزى باشد كه معمولًا با وزن و پيمانه آن را معامله مىكنند ، حتّى در صورتى كه وزن يا پيمانهء آنان مساوى نباشد نيز مصالحهء آنان صحيح است .
« مسألهء 2412 » اگر از كسى طلبى داشته باشد كه بايد بعد از مدّتى بگيرد ، چنانچه طلب خود را به مقدار كمترى صلح كند و مقصودش اين باشد كه مقدارى از طلب خود را گذشت كند و بقيّه را نقد بگيرد ، اشكال ندارد .
« مسألهء 2413 » اگر دو نفر چيزى را با هم صلح كنند ، با رضايت يكديگر مىتوانند صلح را به هم بزنند و نيز اگر در ضمن معامله براى هر دو يا يكى از آنان حقّ به هم زدن معامله را قرار داده باشند ، كسى كه آن حق را دارد ، مىتواند صلح را به هم بزند .
« مسألهء 2414 » تا وقتى خريدار و فروشنده از مجلس معامله متفرّق نشدهاند ، مىتوانند معامله را به هم بزنند و نيز اگر مشترى حيوانى را بخرد ، تا سه روز حقّ به هم زدن معامله را دارد و همچنين اگر پول جنسى را كه نقد خريده تا سه روز ندهد و جنس را تحويل نگيرد ، فروشنده مىتواند معامله را به هم بزند ؛ ولى كسى كه مالى را صلح مىكند در صورت اوّل و دوم حقّ به هم زدن صلح را ندارد ، امّا در صورت سوم چنانچه تحويل
رساله توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 442
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٤٤٢