منع نكرده باشد . چهارم : قصد خريد و فروش داشته باشند ؛ پس اگر مثلًا كسى به شوخى بگويد : « مال خود را فروختم » ، معامله باطل است . پنجم : كسى آنها را مجبور نكرده باشد . ششم : مالك كالا و عوض آن باشند يا مثل پدر و جدّ صغير ، اختيار مال در دست آنان باشد و احكام اينها در مسائل آينده گفته خواهد شد .
« مسألهء 2276 » معامله با بچّهء نابالغ غير مميّز باطل است ، اگرچه پدر يا جدّ بچّه به او اجازه داده باشند كه معامله كند ؛ ولى اگر بچّه مميّز باشد و كالاى كم قيمتى را كه معاملهء آن براى بچّهها متعارف است معامله كند ، اشكال ندارد و نيز اگر طفل وسيله باشد كه پول را به فروشنده بدهد و جنس را به خريدار برساند يا جنس را به خريدار بدهد و پول را به فروشنده برساند - چون واقعاً دو نفر بالغ با يكديگر معامله كردهاند - معامله صحيح است ، ولى بايد فروشنده و خريدار يقين داشته باشند كه طفل كالا و پول را به صاحب آن مىرساند يا صاحب پول يا كالا اذن داده باشد كه آن را به بچّه بدهد تا به او برساند .
« مسألهء 2277 » اگر از بچّهء نابالغ چيزى را بخرد ، يا چيزى را به او بفروشد ، بايد جنس يا پولى را كه از او گرفته به صاحب آن بدهد يا از صاحب آن رضايت بخواهد و اگر صاحب آن را نمىشناسد و براى شناختن او هم وسيلهاى ندارد ، بايد چيزى را كه از بچّه گرفته از طرف صاحب آن بابت مظالم بدهد ؛ ولى اگر چيزى را كه گرفته مال خود صغير باشد ، بايد به ولىّ او برساند و اگر او را پيدا نكرد ، به حاكم شرع بدهد .
« مسألهء 2278 » اگر كسى با بچّهء نابالغ معامله كند و جنس يا پولى كه به بچّه داده از بين برود ، در صورتى كه بچّه مميّز نباشد ، نمىتواند از بچّه يا ولىّ او آن را مطالبه كند و اگر مميّز باشد ، بعيد نيست بتواند مطالبه نمايد .
« مسألهء 2279 » اگر خريدار يا فروشنده را به معامله مجبور كنند ، چنانچه بعد از معامله راضى شود و بگويد : « راضى هستم » ، معامله صحيح است ، ولى احتياط مستحب آن است كه دوباره معامله را انجام دهند .
« مسألهء 2280 » اگر انسان مال كسى را بدون اجازهء او بفروشد ، چنانچه صاحب مال به فروش آن راضى نشود و اجازه ندهد ، معامله باطل است .
رساله توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 413
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٤١٣