« مسألهء 2265 » اگر مقدارى از جنسى را كه با وزن يا پيمانه مىفروشند ، به زيادتر از همان جنس بفروشد ، مثلًا يك كيلو گندم را به يك كيلو و نيم گندم بفروشد ، ربا و حرام است و گناه يك درهم ربا بزرگتر از آن است كه انسان هفتاد مرتبه با محرم خود زنا كند . « 1 » بلكه اگر يكى از دو جنس سالم و ديگرى معيوب باشد يا جنس يكى خوب و جنس ديگرى بد باشد يا با يكديگر تفاوت قيمت داشته باشند ، چنانچه بيشتر از مقدارى كه مىدهد بگيرد ، باز هم ربا و حرام است ؛ پس اگر مِس سالم را بدهد و بيشتر از آن مس شكسته بگيرد يا برنج درجهء يك را بدهد و بيشتر از آن برنج نامرغوب بگيرد يا طلاى ساخته را بدهد و بيشتر از آن طلاى نساخته بگيرد ، ربا و حرام مىباشد . در معاملهء ربوى علاوه بر آن كه مقدار زيادى حرام است ، اصل معامله نيز باطل مىباشد .
« مسألهء 2266 » اگر چيزى كه اضافه مىگيرد غير از جنسى باشد كه مىفروشد ، مثلًا يك كيلو گندم را به يك كيلو گندم و يك ريال پول بفروشد ، باز هم ربا و حرام است ؛ بلكه اگر چيزى زيادتر نگيرد ، ولى شرط كند كه خريدار عملى براى او انجام دهد ، ربا و حرام مىباشد .
« مسألهء 2267 » اگر چيزى مثل پارچه را كه با متر و ذرع مىفروشند يا چيزى مثل گردو و تخم مرغ را كه با شماره معامله مىكنند ، بفروشند و در مقابل از همان جنس زيادتر بگيرند - مثلًا ده تا تخم مرغ بدهند و يازده تا بگيرند ، يا يك متر پارچه را بفروشند و يك متر و بيست سانتيمتر پارچه عوض آن بگيرند - اشكال ندارد .
« مسألهء 2268 » جنسى كه در بعضى از شهرها با وزن يا پيمانه آن را مىفروشند و در بعضى از شهرها با شماره آن را معامله مىكنند ، اگر در شهرى كه آن را با وزن يا پيمانه مىفروشند ، در مقابل فروش آن از همان جنس زيادتر بگيرند ، ربا و حرام است ولى در شهر ديگر ربا نيست .
« مسألهء 2269 » اگر چيزى كه مىفروشد و عوضى كه مىگيرد از يك جنس نباشند ، گرفتن زيادى اشكال ندارد ؛ پس اگر يك كيلو برنج بفروشد و دو كيلو گندم بگيرد ، معامله
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعة ، چاپ آل البيت ، باب 1 از « أبواب الربا » ، ح 1 ، ج 18 ، ص 117 .