آيتالله يوسف صانعى از جهت ديگر بين تغيير جنسيت زوج و زوجه تفاوت قائل شدهاند . در ابتدا ديدگاه ايشان را مىآوريم و آن گاه توضيح مختصرى بيان مىشود :
اگر زنى با مردى ازدواج كند و مرد تغيير جنسيت دهد ، ازدواجش از هنگام تغيير باطل مىشود . در صورت آميزش قبل از تغيير ، بايد مهريه زن را بدهد و در صورت عدم آميزش ، بنابر اقوى بايد بپردازد . « 1 » با توجه به كلام فوق ، بين تغيير جنسيت زوج و زوجه تفاوت است و آن اين كه : هرگاه مرد تغيير جنسيت دهد ، موظف است تمام مهريه را بپردازد ، چه تغيير جنسيت بعد از آميزش باشد و چه قبل از آن ؛ اما هرگاه زوجه تغيير جنسيت دهد ، به دليل آنكه وى باعث از بين رفتن ازدواج شده است ، مهريه زوجه از بين مىرود . « 2 » دليل احتمال دوم
دليل اول - ثبوت تمام مهريه به سبب انعقاد عقد نكاح
به مجرد عقد نكاح ، مهريه بر ذمه زوج ثابت مىشود و هرگاه دخول صورت گيرد ، تمام مهريه مستقر مىگردد و ازدواج چه بقا داشته باشد و چه نداشته باشد ، در هر حال ، تمام مهريه به عهده زوج است . پس اگر طلاق واقع شود و يا اينكه « موضوع ازدواج » به دليل تغيير جنسيت منتفى گردد ، تأثير در اصل مطلب ، يعنى « ثبوت تمام مهريه براى زوجه » ندارد . « 3 » روايات متعددى دلالت بر استقرار مهريه به سبب دخول دارد كه به دو نمونه اشاره مىشود :
1 . روايت داود بن سرحان : إذا أولجه فقد وجب الغسل و الجلد و الرجم و وجب المهر ؛ « 4 » هرگاه دخول صورت گيرد ، غسل ، تازيانه ، سنگسار و مهريه واجب مىشود .
هامش
( 1 ) . يوسف صانعى ، استفتاءآت پزشكى ، چ دوم ، ص 92 - 94 .
( 2 ) . توضيح بيشتر در ضمن احتمال چهارم خواهد آمد .
( 3 ) . ر . ك : احمد مطهرى ، مستند تحرير الوسيله ، ( مسائل مستحدثه ) ، ص 192 - 193 .
( 4 ) . شيخ حر عاملى ، وسائل الشيعه ، ج 15 ، ص 65 ، باب 54 از ابواب المهور ، حديث 5 .