جمع بندى و بين نظريهء مختار
از نظر اهل سنت ، تغيير جنسيت تنها در افراد خنثى ( دو جنسىها ) جايز است ؛ چون در اين افراد ، اضطراب و تشويش فراوانى وجود دارد و براى رهايى از بلا تكليفى جنسى ، عمل جراحى به منظور تغيير جنسيت ضرورت دارد .
فقيهان شيعه ، بر خلاف اهل سنت ، دربارهء تغيير جنسيت افراد خنثى با تفصيل بيشترى سخن گفتهاند . به دليل فوق الذكر ، يعنى وجود اضطراب و ناهماهنگى جنسى ، همه فقيهان شيعه معقتدند كه تغيير جنسيت در افراد خنثى جايز است . در اين ميان ، تنها يكى از فقيهان شيعه ، با نظر فوق مخالفت كرده است . از نظر وى ، تغيير جنسيت مطلقاً ، حتى در خنثىها ، ولو خنثاى مشكل جايز نيست و با توجه به اطلاق كلام ايشان ، تغيير جنسيت حتى براى كشف جنسيت نيز جايز نيست .
فقيهان شيعه كه به جواز تغيير جنسيت خنثىها يا دو جنسىها نظر دادهاند ، معتقدند كه بايد از ملازمات حرام مثل لمس حرام و نظر حرام پرهيز شود ، مگر اينكه عمل جراحى ، غير قابل اجتناب باشد . براى مثال ، خنثاى مشكل يا دو جنسى كامل كه زن بودن و يا مرد بودنش روشن نيست ، علاوه بر اينكه از نظر جسمى و روحى در اضطرار و بلاتكليفى شديدى گرفتار آمده است ، از نظر شرعى نيز در حرج و گرفتارى است ؛ به گونهاى كه انجام احتياطهاى شرعى براى وى ، با عُسر و حرج شديد همراه است . از اين رو ، عدهاى از فقيهان شيعه معتقدند : در صورت امكان مالى ، جسمى و . . . تغيير جنسيت و عمل جراحى دوجنسى يا خنثى براى تبديل به مرد يا زن واجب است .
به نظر مىرسد ضرورت تغيير جنسيت براى خنثىها به دليل علائم جنسى دوگانه ، غير قابل انكار است و در اين امر فرقى بين خنثاى مشكل و خنثاى غير مشكل نيست . البته اضطراب و تشويش در مورد خنثاى مشكل ، به مراتب بيشتر از خنثاى غير مشكل است ، ولى خنثاى غير مشكل نيز از وضعيت جنسى خويش به شدت رنج مىبرد و از نظر پزشكان تنها راه درمان ، انجام عمل جراحىِ تغيير جنسيت است و از اين طريق ، آلت تناسلى ضعيف حذف شده و جنسيت ديگر تقويت و كامل مىشود .