سومين مورد از مواردى كه در آن به اصل منافع عاليه كودك تصريح شده ، پيرامون جدايى كودك از والدين است ؛ مادّه 9 ( 1 ) مقرّر مىكند :
« دولتهاى عضو تضمين خواهند كرد كودك از والدين خود بر خلاف ميل آنان جدا نشود ؛ مگر در مواردى كه مقامات صالح مطابق قوانين و مقرّرات قابل اعمال و پس از بررسىهاى قضايى حكم دهند كه اين جدايى براى تأمين « منافع عاليه كودك » ضرورى است . چنين حكمى ممكن است در مواردى خاص از قبيل : سوء استفاده از كودك ، يا بىتوجّهى به او توسط والدين ، يا زمانى كه والدين جدا از يكديگر زندگى مىكنند و بايد در محل اقامت كودك تصميمگيرى شود ، ضرورى باشد » .
چهارمين مورد كه به نحوى بازگو كننده مادّه 9 ( 1 ) است ، منافع عاليه كودك را سبب خروج كودك از محيط خانواده مىداند ؛ مادّه 20 ( 1 ) پيماننامه در اين مورد مىگويد :
« . . . كودكى كه به خاطر « منافع عاليهاش » نتوان به او اجازه داد كه در محيط خانواده باقى بماند ، سزاوار حمايت و مساعدت ويژه از سوى دولت خواهد بود » .
موارد ديگرى كه در كنوانسيون به اين اصل تصريح شده ، عبارتند از : بند 3 از مادّه 9 ، بند يك از مادّه 18 ، بند ج از مادّه 37 و ماده 40 ( 2 ) ( ب ) ( 3 ) كه در مورد رسيدگى به اتهام كودك در مراجع قضايى مقرّر مىدارد :
« بايد والدين يا سرپرستان قانونى كودك حاضر باشند ، مگر آنكه اين امر مغاير با « مصالح عاليه كودك » به ويژه با توجّه به سنّ يا وضعيّت كودك باشد » .
در جمعبندى از مواد مزبور در پيماننامه حقوق كودك ، مىتوان به اين نتيجه رسيد كه در مواد 3 ( 1 ) و 18 ( 1 ) اين اصل به عنوان يك قاعده لحاظ شده است ؛ بدين ترتيب كه والدين و سرپرستان كودك ، نهادها و مقامات عمومى و يا خصوصى ، بايد منافع عاليه كودك را در ارتباط با وى مورد توجّه و اولويت قرار دهند ؛ و لى اين اصل در مواد 9 ( 1 ) ، 9 ( 3 ) ، 20 ( 1 ) ، 37 ( ج ) و 40 ( 2 ) ( ب ) ( 3 ) به عنوان ملاكى بر احراز استثنا آمده است ؛ به اين معنا كه حضور و همراهى كودك با والدينش را تأمين كننده منافع كودك مىداند ، مگر اينكه منافع عاليه كودك به طور
تنبيه بدنى كودكان در نظام بين الملل حقوق بشر و فقه اماميه (فارسى) — صفحة 231
مساهمون: سيد جواد حسينى خواه
ص٢٣١