در صورت اكراه ، تنبيه هم نمىشود .
3 ) « ابوبصير مىگويد : از امام صادق ( ع ) سؤال كردم : نوجوانى كه هنوز به سنّ بلوغ نرسيده - تقريباً ده سال دارد - مرتكب زنا شده است ، حكمش چيست ؟ فرمود : بايد به مقدار كمتر از حدّ شلّاق بخورد . . . » . « 1 » اين روايت نيز از نظر سند ، صحيحه بوده و هيچ اشكالى ندارد . از نظر دلالت نيز حكمش معلوم بوده ، و امام ( ع ) در اين روايت نيز به تأديب كودك حكم مىكنند .
علاوه بر روايتهاى فوق ، در برخى ديگر از روايتهاى رسيده در ابواب مختلف فقهى ، ائمّه اطهار ( ع ) در مورد كودكانى كه مرتكب اعمال ناپسند و خلاف شرعى كه براى آنها در اسلام حدّ تعيين شده ، مىشوند ، بيان نمودهاند : بر آنان حدّ جارى نمىشود ؛ بلكه بايد ادب شوند . به عنوان نمونه ، امام صادق ( ع ) مىفرمايند :
« حدّ بر اطفال اجرا نمىگردد ، ليكن به صورت مؤثّرى تأديب مىشوند » ؛ « 2 » و يا : « نوجوانى كه به سنّ بلوغ نرسيده است ، اگر كسى را قذف نمايد ، تأديب مىگردد » . « 3 » روايتهاى فوق دلالت داشتند اگر كودكى ، عملى ناشايست و نادرست مرتكب شده و بزهكار شود ، مجازاتهايى كه براى افراد بزرگسال وضع شدهاند ، در مورد وى اجرا نمىگردد ؛ و بلكه تأديب مىشود .
نتيجه اين مىشود كه سيستم كيفرى اسلام با توجّه به اينكه كودكان داراى سنّ
هامش
( 1 ) . محمّد بن يعقوب كلينى ، الكافى ، ج 7 ، ص 180 ، ح 1 ؛ محمّد بن حسن طوسى ، تهذيب الاحكام ، ج 10 ، ص 17 ، ح 44 ؛ محمّد بن حسن حرّ عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 362 ، باب 9 از ابواب حدّ زنا ، ح 1 ؛ « عن على بن إبراهيم ، عن أبيه ، وعن محمّد بن يحيى ، عن أحمد بن محمّد جميعاً ، عن ابن محبوب ، عن أبى أيوب الخزاز ، عن سليمان بن خالد ، عن أبى بصير ، عن أبى عبدالله ( ع ) فى غلام صغير لميدرك ابن عشر سنين زنى بامرأة ، قال : يجلد الغلام دون الحدّ ، . . . » .
( 2 ) . حسين نورى ، مستدرك الوسائل ، ج 18 ، ص 46 ، باب 7 از ابواب حدّ زنا ، ح 2 ؛ « لا حدّ على الأطفال و لكن يؤدّبون أدباً بليغاً » .
( 3 ) . محمّد بن بابويه قمى ( شيخ صدوق ) ، من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 51 ، ح 5075 ؛ محمّد بن حسن طوسى ، تهذيب الاحكام ، ج 10 ، ص 89 ، ح 6 ؛ محمّد بن حسن حرّ عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 440 ، باب 5 از ابواب حدّ قذف ، ح 5 ؛ « على غير البالغ حدّ الأدب » .