درجات تخصصى [ هر چند بيشتر و بهتر ] انسان را به سعادت نمىرساند ؛ مگر آن كه بتواند در سايهء علم و دانش به اطاعت الهى نيز گردن نهد كه در اينصورت هر آن ، حركتشسريعتر ومدارجش بالاتر و بيشتر خواهد شد .
ابعاد تقوا
تقوا داراى دو بعد است : يك بُعد تقوا ، عمل به واجبات و فرائض دينى است ، و بُعد ديگرش ترك محرمات و ناشايستهاست .
در كلام مولا « إِيْثَارِ طَاعَتِهِ » بيانگر بُعد اوّل تقوا ، و « أنْ يَكْسِرْ نَفْسَهُ عِنْدَ الشَّهَواتِ » ( كه بعداً خواهد آمد ) نشانگر بُعد دوّم آن است .
جهاد اكبر
در برخى از روايات ، از مبارزهء با نفس به عنوان جهاد سخن به ميان آمده است . در همين زمينه ، صاحب وسائل الشيعه به نقل از امام صادق عليه السلام مىنويسد :
« در يكى از سريّهها كه پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله گروهى را براى جنگ و نبرد با دشمن اعزام كرده بود و آنها با فتح و پيروزى برگشتند ، پس از مراجعت همگى به حضور رسول خدا صلى الله عليه و آله شرفياب شدند و آن حضرت خطاب به آنان فرمود :
مَرْحَبا بِقَوْمٍ قَضَوُا الْجَهادَ الْاصْغَرَ وَبَقِيَ عَلَيْهِمُ الْجِهادُ الْاكْبَرُ قِيلَ يا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجِهادُ الْاكْبَرُ ؟ قالَ : جِهادُ النَّفْسِ . « 1 »
هامش
( 1 ) . امالى شيخ صدوق ، ص 377 .