اهميت كشاورزى و مفهوم اصطلاحى خراج
در صدر اسلام ، صنعت به خاطر ضعف و محدوديتش و تجارت به واسطهء نابسامانى بازرگانى جهانى و ضعف ارتباطات و نبودن راههاى تجارى كافى و امنيت لازم ، تأمينكنندهء بناى اقتصادى جامعه نبوده و اقتصاد جامعه بستگى به زمينهاى كشاورزى و محصولات حاصله داشت و از اين رو ، ماليات تنها از زمين و محصولات كشاورزى گرفته مىشد .
اين گونه ماليات را خراج مىناميدند . اهميت كشاورزى از آنجا ظاهر مىشود كه بدانيم اكثر كسانى كه در شهر زندگى مىكنند و ناگزير از قبول شيوه و الگوى زندگى شهرنشينى هستند ، مصرفكنندهاند ( و هر چه مرفهتر ، پرمصرفتر ) و زندگى شان از طريق توليد روستاييان و كشاورزان [ كه بر روى زمين و منابع طبيعى كار و تلاش مىكنند ] تأمين مىشود و از خود توليدى ندارند . اگر كشاورزان همّت كنند و با كار و تلاش ، محصولات كشاورزى را رونق بيشترى دهند ، احتياجات شهرنشينان تأمين شده است ، و گرنه هيچ شهرنشينى قادر به تهيهء ما يحتاج اوليهء خود نيز نخواهد بود . در اين صورت در هيچ مقطعى از زمان ، كشاورزى اهميت و ارزش خود را از دست نخواهد داد و هميشه به عنوان تأمينكنندهء ما يحتاج اوليهء انسانها باقى خواهد ماند .
از سوى ديگر ، شهرنشينان به طور مستقيم و بدون واسطه ، مايحتاجشان را تأمين نمىكنند ، بلكه آن را از طريق بازرگانان ، واسطهها و ساير عوامل دستاندركار كه ايشان هم به نوبهء خود ، خريدار مازاد فرآوردههاى حيوانى و نباتى كشاورزان هستند ، به دست مىآورند . البته كشاورزان نيز طبيعتاً لوازم زندگى نظير پوشاك ، ابزار كار و ساير ما يحتاج