بىتوجهى نسبت به رخدادهاى جهان طبيعت و ناهمگونى با مساعدتهاى آن براى او ، زيان سنگينى را به بار خواهد آورد . به همين دليل كشاورز ، مجبور است همه روزه و در طول سال و در همهء حالات ، افكار و اوقات خود را متوجه مزرعه و كشتزار خود نموده و لحظهاى غفلت ننمايد ؛ بر خلاف ديگر طبقات كه هر آن ، مىتوانند در كارشان به طور دلخواه رفتار كنند و زندگىشان را آن چنان كه مىخواهند تنظيم نمايند .
وقتى كار چنين طاقتفرسا و جانكاه است ، بايستى سطح زندگى و مقدار درآمد نيز با آن متناسب گردد ، تا كشاورز احساس كند كه كارش به نفع اوست و ثمرهء زحماتش به جيب ديگران نمىرود ؛ هيچگاه احساس ستم و استثمار شدن نكند ؛ زمين را از آن خود بداند و مطمئن باشد كه هيچكس نمىتواند روزىاش را از او بگيرد .
در كنار همهء اين مسائل ، بايد نظرها و پيشنهادات كشاورز دربارهء زمين و قدرت بهرهدهى آن نيز مورد توجه قرار بگيرد .
اگر مقدار ماليات را با درآمد خود متناسب نمىداند و يا از آفات نباتى و اثرات حاصله مىنالد و در نتيجه خود را از پرداخت ماليات مقرر ناتوان مىبيند ، مسؤولان حكومتى بايستى مشكلاتش را درك كنند و براى اصلاح كارش از ماليات بكاهند يا مطلقاً از آن صرف نظر نمايند ؛ زيرا كاستن مالياتها [ در هنگام نياز كشاورزان ] كارى است كه منافع آن به خود دولت باز مىگردد ، و كشاورز با دستى بازتر و چهرهاى شادابتر در آبادانى و اصلاح زمين و رفع نيازمندىهاى ضرورى مىكوشد و باعث عمران مناطق كشاورزى و در نهايت جامعه مىگردد .
آيين كشور دارى از ديدگاه امام على (ع) (فارسى) — صفحة 108
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص١٠٨