و عليه فمتى وجد في أحدهما مرجح و في الآخر آخر منها ، كان المرجع هو إطلاقات التخيير ، و لا كذلك على الأول بل لا بد ملاحظة الترتيب ، إلا إذا كانا في عرض واحد [ 1 ] .
شرح
[ 1 ] - اگر بنا باشد از مرجحات منصوص ، تعدى نشود و بر همان مرجحات اكتفا نمائيم ، براى لحاظ ترتيب بين مرجحات ، وجهى هست زيرا در مقبولهء عمر بن حنظله و مرفوعهء زراره « 1 » ، مرجحات به ترتيب ، ذكر شده « 2 » و محتمل است كه در واقع در مقام مرجحيت ، آنها مترتب باشند ، همانطور كه در مقام بيان ، مرتبا ذكر شدهاند .
احتمال هم دارد كه ترتيب ذكر مرجحات در آن دو روايت ، مجرد ترتيب ذكرى باشد و « در واقع » در مقام ترجيح اصلا ترتيبى نداشته باشند - در مقام بيان لا بد متدرجا و مترتبا ذكر مىشوند « 3 » پس تفاوتى بين آنها نيست - و شاهدش اين است كه :
الف : در بعضى از اخبار فقط يك مرجح مانند مخالفت با عامه « 4 » يا موافقت با كتاب « 5 » ،
هامش
( 1 ) - متن آن دو روايت را در صفحهء 186 و 185 نقل كرديم .
( 2 ) - ترتيب ذكر مرجحات در مقبوله ، چنين است : 1 - « صفات راوى » - اعدليت ، افقهيت ، اصدقيت و اورعيت - 2 - « شهرت » 3 - « موافقت با كتاب و سنت » 4 - « مخالفت با عامه » .
در مرفوعهء زراره ، ترتيب ذكر مرجحات ، چنين است : 1 - « شهرت » 2 - « صفات راوى » 3 - « مخالفت با عامه » 4 - « موافقت با احتياط » .
( 3 ) - اگر بخواهند ، بگويند : زيد و عمرو اكرامشان واجب است در مقام بيان ، بالاخره بايد اول ، يكى از آن دو را ذكر كرد و بعد ، ديگرى را اما اين مسئله ، دليل برآن نيست كه فردى كه اول ذكر شده ، بايد اول ، اكرام شود و تقدم و تأخرى بين آنها هست .
( 4 ) - مانند اين روايت كه از امام هشتم « ع » نقل شده : « اذا ورد عليكم خبران مختلفان فانظروا الى ما يخالف منهما العامة فخذوه و انظروا الى ما يوافق اخبار هم فدعوه » ر . ك : منتهى الدراية 8 / 310 .
( 5 ) - مانند خبر حسن بن جهم - عن العبد الصالح « ع » - « اذا جاءك الحديثان المختلفان فقسهما على كتاب اللّه و احاديثنا فان اشبهها فهو حق و ان لم يشبهها فهو باطل » . ر . ك : وسائل الشيعة ج ، 18 ، ابواب صفات قاضى ، حديث 48 ، صفحه 89 .