بحث دوّم : تخصيص عامّ با مفهوم مخالف
آيا مفهوم مخالف مىتواند عامّ را تخصيص بزند ؟ اين مسئله مورد اختلاف واقع شده است . قبل از ورود به بحث لازم است به دو نكته توجّه شود : نكتهء اوّل : بحث در اين است كه ما عامّى داشته باشيم و مفهوم مخالف بخواهد - به عنوان مخصّص - فرد يا صنفى را از اين عام خارج كند . بنابراين بحث در ما نحن فيه مربوط به عام و خاص است و نبايد آن را با مسألهء مطلق و مقيّد مقايسه كرد . اين نكته را بدان جهت مطرح نموديم كه مثالى كه بعضىها در اين رابطه زدهاند ، مربوط به مطلق و مقيّد است و ربطى به ما نحن فيه ندارد . آن مثال اين است كه گفتهاند :
بعضى از روايات مىگويد : « خلق اللّه الماء طهوراً لا ينجّسه شيء » . « 1 » يعنى خداوند طبيعت و ماهيت آب را طهور آفريده و هيچچيزى نمىتواند آن را نجس كند . در مقابل اين روايات ، روايات ديگرى داريم ، كه مىگويد : « إذا كان الماء قدر كرّ لا ينجّسه شيء » . « 2 » بنا بر اين كه قضيهء شرطيه مفهوم داشته باشد ، مفهوم اين قضيّه اين مىشود : « إذا لم يبلغ الماء قدر كرّ ينجّسه شيء » « 3 » يعنى اگر ماء به اندازهء كرّ نرسد ، تحت تأثير ملاقات با نجاست قرار گرفته و نجس مىشود . پس از مطرح كردن اين مثال ، بحث كردهاند كه آيا اين مفهوم مىتواند « خلق اللّه الماء طهوراً لا ينجّسه شيء » را تخصيص بزند ؟ ما مىخواهيم بگوييم : اين مثال ربطى به ما نحن فيه ندارد ، زيرا « الماء » مفرد
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعة ، ج 1 ( باب 9 من أبواب الماء المطلق ، ح 1 )
( 2 ) - وسائل الشيعة ، ج 1 ( باب 1 من أبواب الماء المطلق ، ح 9 )
( 3 ) - يا « ينجّسه كلّ شىء من النجاسات » ، چون اين مسئله مورد اختلاف بود . هرچند اين اختلاف ، تأثيرى در ما نحن فيه ندارد .