داراى دو فرد است البته فرد اوّل آن روشنتر است . از اينجا معلوم مىشود كه در واجب موقّت ، دو خصوصيت اعتبار دارد : تقيّد واجب به زمان و لزوم تبيين خصوصيت زمانى توسط شارع .
اقسام واجب موقّت
واجب موقّت بر دو قسم است : موسع و مضيّق . اگر زمان خاصى كه شارع به عنوان قيد براى واجب در نظر مىگيرد ، بيش از زمانى باشد كه خود واجب نياز دارد - مثل صلاة - چنين واجبى را واجب موسّع مىنامند ، مثلًا وقتى كه براى صلاة ظهر قرار داده شده چندين برابر وقتى است كه صلاة ظهر به آن نياز دارد . و اگر زمان خاصى كه شارع به عنوان قيد براى واجب در نظر مىگيرد ، مساوى با زمانى باشد كه خود واجب نياز دارد - مثل صوم - چنين واجبى را واجب مضيّق مىنامند . وقتى كه براى روزه قرار داده شده ، از اوّل طلوع فجر تا غروب آفتاب است ، بدون يك دقيقه كمتر يا زيادتر .
اشكال در مورد واجب موسّع
بعضى از علماء - مخصوصاً از علماى عامه - تصوير واجب موسّع را محال دانسته و معتقدند زمانى كه شارع به عنوان قيد براى واجب در نظر مىگيرد ، نمىتواند بيش از مقدار زمانى باشد كه خود واجب به آن نيازمند است ، زيرا - مثلًا - در مورد نماز ظهر اگر نسبت به هر جزئى از اجزاء زمان سؤال شود كه آيا نماز ظهر در اين جزء واجب است يا نه ؟ اگر گفته شود : « واجب است » مىگوييم : « اين چه واجبى است كه ترك آن جايز است » . پس ناچاريم بگوييم : « واجب نيست » و اين همان چيزى است كه ما - يعنى