خواهد داشت . ايشان مىفرمايد : ابتدا ما بايد ملاحظه كنيم كه آيا چه فايدهاى بر نفسيت و غيريت مترتّب است ؟ يك ثمره - كه ما قبلًا هم متذكر شديم - مسألهء تعدّد عقوبت و عدم تعدّد آن است مرحوم آخوند و شاگردان ايشان - كه از جملهء آنان محقّق نائينى رحمه الله است - معتقدند استحقاق عقوبت ، فقط در ارتباط با مخالفت واجب نفسى است و واجب غيرى در عين اينكه وجوب دارد و تكليف متوجه انسان است ولى بر مخالفت آن استحقاق عقوبتى مترتّب نمىشود . بنابراين اگر وضو واجب نفسى باشد دو استحقاق عقوبت مطرح است ، يكى بر ترك وضو و يكى بر ترك صلاة . امّا اگر واجب غيرى باشد ، استحقاق عقوبت فقط بر ترك صلاة مترتّب است . مرحوم نائينى مىفرمايد : اگرچه اين ثمره مورد قبول است ولى ما فعلًا كارى با آن نداريم . بلكه ثمرهء ديگرى مورد نظر ماست و آن اين است كه : اگر كسى بگويد : « من نمىخواهم اين وضوى واجب را انجام دهم ولى صلاة را - چون واجب نفسى مسلّم است - مىخواهم انجام دهم . اثر نفسى بودن و غيرى بودن وضو در اينجا ظاهر مىشود : اگر وضو واجب نفسى بوده و ارتباطى به صلاة نداشته باشد ، صلاة بدون وضو ، يك صلاة صحيح است و مكلّف در ارتباط با صلاة ، مخالفتى مرتكب نشده است . امّا اگر وضو واجب غيرى باشد ، با توجه به اينكه - بهنظر مرحوم نائينى - وجود واجب نفسى ، مشروط به وجود واجب غيرى است ، « 1 » و معناى اين مشروطيت اين است
هامش
( 1 ) - زيرا مرحوم نائينى مىفرمود : در واجب غيرى دو اشتراط وجود دارد : 1 - وجوب واجب غيرى مشروط به وجوب واجب نفسى است . 2 - وجود واجب نفسى مشروط به وجود واجب غيرى است . در ما نحن فيه اشتراط اوّل اثرى ندارد زيرا فرض اين است كه وجوب صلاة ، فعليت پيدا كرده و شرطش - كه عبارت از زوال است - تحقّق پيدا كرده است .