هر دو واجب غيرى هستند . وضو ، وجوبش براى صلاة و صلاة هم وجوبش براى معراجيت و نهى از فحشاء و منكر است . در نتيجه كلام مرحوم آخوند نتوانست اشكال را حل كند . در واقع ايشان اين مطلب را فرمود تا از اين اشكال تخلّص پيدا كند . ايشان خواست بين نماز و وضو فرق قائل شود و بگويد : « نماز ، ايجابش به جهت آن آثار نيست بلكه به جهت اين است كه خودش معنون به يك عنوان حسن است ، امّا وضو به عنوان مقدّمه براى صلاة است و خودش عنوان حسنى ندارد » .
تحقيق در مورد واجب نفسى و واجب غيرى
حال كه ما راه حلّ مرحوم آخوند - و مطرح كردن عنوان حسن در فرق بين واجب نفسى و واجب غيرى - را نپذيرفتيم مىگوييم : همانطور كه قبلًا اشاره كرديم ، تقسيماتى كه در اينجا براى واجب مطرح مىكنيم ، اگرچه عنوان آنها « تقسيمات واجب » است ولى درحقيقت ، اين تقسيمات در ارتباط با وجوب است . در تقسيم واجب به مطلق و مشروط ، مقسم واقعى ، وجوب است نه واجب . واجب مطلق ، واجبى است كه وجوب آن مطلق باشد ، واجب مشروط واجبى است كه وجوب آن مشروط و مقيّد باشد . در تقسيم واجب به معلّق و منجّز هم همينطور است . واجب منجّز واجبى است كه وجوبش معلّق بر چيز نيست ولى واجب معلّق واجبى است كه وجوب آن معلّق بر چيز ديگر باشد . هرچند ما تقسيم واجب به معلّق و منجّز را بهعنوان تقسيمات واجب نپذيرفتيم . در مورد تقسيم واجب به نفسى و غيرى هم همين مطلب جريان دارد ، به اين معنا كه نفسيت و غيريت در ارتباط با وجوب است نه در ارتباط با واجب . يعنى كيفيت ايجاب در واجب نفسى با كيفيت آن در واجب غيرى تفاوت دارد . بنابراين بحث ما در اينجا مبتنى بر بحثى است كه قبلًا بهطور مبسوط مطرح كرديم و آن اين است كه « آيا حقيقت وجوب چيست » ؟