در ماه شعبان ارادهء روزهء ماه رمضان را دارد ولى مرادش عبارت از روزهء ماه رمضان است كه مقيّد به ماه رمضان مىباشد . در ارادهء تشريعيه هم همينطور است : 1 - گاهى مرادِ انسان امرى حالى و فعلى است مثل اينكه مولا به عبدش مىگويد : « سافر الآن » . 2 - گاهى مراد ، امرى استقبالى است ، مثل اينكه مولا به عبدش مىگويد : « سافر غداً » . در اينجا اگرچه ايجاب الآن صادر شده است ولى مرادْ امرى استقبالى است و كسى نمىتواند بگويد : « مولا الآن نمىتواند دستورى نسبت به فردا صادر كند و اگر هم خواست چنين كارى انجام دهد بايد بهصورت واجب مشروط باشد ، مثل اينكه بگويد :
« إن جاءك زيد فأكرمه » تا بعث و تحريك ، بعد از تحقّق شرط ، تحقّق پيدا كند » . ما وجداناً مانعى از اين نمىبينيم كه مولا الزام فعلى به نحو واجب مطلق داشته باشد كه مراد آن امرى استقبالى باشد . اگر مولايى به عبدش بگويد : « يك ساعت ديگر به بازار رفته و گوشت خريدارى كن » ، آيا معنايش اين است كه الآن ايجابى نيست و اين بهصورت واجب مشروط است ؟ اگر واجب مشروط باشد ، در واجب مشروط كه تحصيل شرطش لازم نيست . وقتى واجبِ مطلق شد آيا معنايش غير از اين است كه تكليفْ الآن تحقّق دارد ولى واجب داراى قيد « يك ساعت ديگر » است ؟ در نتيجه مسألهء امكان واجب معلّق ، چه در ارتباط با ارادهء تكوينيه و چه در ارتباط با ارادهء تشريعيه جاى ترديد نيست . رحمه الله مرحوم محقّق اصفهانى از جمله كسانى است كه قائل به استحالهء واجب معلّق شدهاند . كلام ايشان در حاشيهء كفايه داراى دو بخش است : يك بخش آن مربوط به ارادهء
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 358
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٣٥٨