جواب اوّل : اينكه شما مىگوييد : « هيئت و معانى حرفيه ، داراى وضع عام و موضوع له خاص مىباشند » مورد قبول ما نيست و ما اين مطلب را در بحث حروف ثابت كرديم كه حروف داراى وضع عام و موضوع له عام هستند و حتّى مستعمل فيه آنها هم عام است و از اين جهت فرقى ميان حروف و اسماء همسنخ آنها وجود ندارد بلكه فقط موارد استعمال آنها فرق مىكند . « 1 » اشكال : با صرفنظر از اينكه ما اصل اين مبناى مرحوم آخوند را نپذيرفتيم ولى اشكال اين است كه طرف حساب مرحوم شيخ انصارى ، مشهور مىباشند . نه مرحوم آخوند . و شيخ انصارى رحمه الله در باب وضع حروف همان نظريهء مشهور را اختيار كرده است .
بهعبارت ديگر : ما به مرحوم آخوند مىگوييم : شما يك وقت مىخواهيد جوابى شخصى از صغراى كلام مرحوم شيخ انصارى بدهيد ، در اين صورت مانعى ندارد كه بر مبناى خودتان تكيه كرده و كلام شيخ انصارى رحمه الله را رد كنيد ، امّا اگر بخواهيد بهعنوان دفاع از مشهور ، كلام شيخ انصارى را جواب دهيد ، در اين صورت منع صغرى نمىتواند جواب از كلام ايشان باشد ، زيرا خود مشهور صغرى را پذيرفتهاند و مرحوم شيخ انصارى هم با آنان موافقت كرده است . جواب دوّم : مرحوم آخوند مىفرمايد : تقييد جزئى داراى دو نوع است . يك نوع آن ممتنع و خارج از محلّ بحث ماست و نوع ديگر آنكه محلّ بحث ماست ، ممتنع نمىباشد . مىفرمايد : تقييد جزئى گاهى به اين كيفيت است كه ما بخواهيم جزئى را در خارج بدون تقييد ايجاد كرده سپس - با وصف جزئيت - آن را مقيّد كنيم ، مثل اينكه مولا به عبدش بگويد : « أكرم زيداً » ، بدون اينكه قيد و شرطى بياورد . اينجا - بنا بر مبناى مشهور - هيئت به نحو جزئى در خارج تحقّق پيدا مىكند . سپس با دليل ديگرى بخواهد اين جزئى را مقيّد كند . چنين چيزى امكان ندارد . چون شما ( شيخ انصارى ) فرموديد : « جزئى مقيّد نمىشود » .
هامش
( 1 ) - كفاية الاصول ، ج 1 ، ص 13 - 15