كلام حضرت امام خمينى رحمه الله
ايشان - همانند مرحوم آخوند - معناى اصطلاحى را قبول دارد ولى مىفرمايد :
« ظاهراً معناى اصطلاحى امر همان معناى لغوى آن است » . در حالى كه مرحوم آخوند عقيده داشت معناى اصطلاحى امر ، غير از معناى لغوى آن است . بايد توجه داشت كه كلام مرحوم امام خمينى در ارتباط با معناى اصطلاحى ، همان كلام مرحوم آخوند است زيرا معنايى كه مرحوم آخوند بهعنوان معناى اصطلاحى امر مطرح كرد ، حضرت امام خمينى رحمه الله همان معنا را بهعنوان معناى لغوى امر نيز دانسته است . ولى تعبيرات اين دو بزرگوار مختلف است . مرحوم آخوند از معناى اصطلاحى به « قول مخصوص » تعبير كرد و مقصود ايشان از « قول مخصوص » ، عبارت از « هيئت افْعَلْ و مشابه آن » بود ولى امام خمينى رحمه الله مىفرمايد : هيئات مختلفى كه در مقام ارادهء معناى حقيقى خودش بهكارمىرود « 1 » و مشابهات هيئت افعل - در ثلاثى و رباعى ، مجرّد و مزيد فيه - داراى معنايى حرفى مىباشند . و ما در مورد معانى حرفيه گفتيم : معانى حرفيه بر دو قسمند : اخطارى - مثل مِنْ و إلى - و ايجادى - مثل حرف ندا و حرف قسم - . حروف ندا و قسم از چيزى خبر نمىدهند ، چيزى را به ذهن خطور نمىدهند بلكه براى ايجاد ندا و قسم وضع شدهاند . هيئت افْعَلْ هم - با توجه به اينكه انشاء طلب و ايجاد طلب است - داراى معناى حرفى ايجادى است ولى ما اين معانى حرفيه ايجاديه را زير پوشش معنايى اسمى قرار مىدهيم . و آن پوششى كه مىتواند بهعنوان يك معناى اسمى همهء اين معانى ايجاديه و هيئات را شامل شود ، خود هيئت افعل و مشابه آن مىباشد . شما همانطور كه از شنيدن غلام زيد ، يك معناى اسمى اضافى را درك مىكنيد ، از شنيدن عنوان « هيئت افعل » هم همين معنا را درك مىكنيد . بهعبارت روشنتر : مفهوم كلمهء « هيئت » يك
هامش
( 1 ) - زيرا ممكن است كسى هيئت افْعَلْ را بهصورت لغو و يا بهصورت مجاز استعمال كند كه ما كارى با آنان نداريم .