« نصب نردبان » ى وجوب غيرى ندارد . بلكه آن نصب نردبان وجوب غيرى دارد كه به دنبال آن ، بودن بر پشت بام تحقق پيدا كند ، و الّا اگر اين مكلّف ، نردبان را نصب كرده و به دنبال كارش برود ، بدون اين كه بودن بر پشت بام تحقّق پيدا كند ، چنين « نصب نردبان » ى وجوب غيرى ندارد « 1 » . ايشان مىفرمايد : متعلّق وجوب ، روى مبناى غير صاحب فصول رحمه الله عبارت از « نصب نردبان » است بدون اينكه قيدى داشته باشد . ولى بنا بر مبناى صاحب فصول رحمه الله ، متعلّق وجوب عبارت از « نصب نردبان مقيّد به قيد ايصال » است . مراد از قيد ايصال ، ترتّب ذى المقدّمه بر مقدّمه است نه بناگذارى بر انجام ذى المقدّمة ، بنابراين مقدّمهء موصله ، مقدّمهاى است كه به دنبال آن ، ذى المقدّمه تحقق پيدا كند . در اينجا اين سؤال مطرح است كه مولا چگونه مىتواند ايصال به اين معنا را در متعلّق وجوب غيرى شرعى اخذ كند ؟ لازمهء اخذْ اين است كه ابتدا مقدّمه و پس از آن ذى المقدّمه تحقق پيدا كنند تا وجوب غيرى پيدا شود ، زيرا معناى ايصال - همانطوركه گفتيم - ترتب خارجى ذى المقدّمه است بنابراين تا وقتى ترتب خارجى نباشد ، موضوع وجوب غيرى تحقق پيدا نمىكند و وقتى كه ترتب خارجى ذى المقدّمه تحقق پيدا كرد ، ديگر چه نيازى به مقدّمه است ؟ لذا اخذ ايصال خارجى در متعلّق ، ممتنع است و از طرفى هم با توجه به اينكه وجوب مقدّمه ، وجوب غيرى است ، يعنى مولا نصب نردبان را براى رفتن به پشت بام مىخواهد نه براى خودِ نصب نردبان ، بههمينجهت اگر مكلّف نردبان را نصب كرد و به دنبال كار خود رفت و ذى المقدّمه تحقق پيدا نكرد ، مطلوب غيرى مولا حاصل نشده است . در نتيجه از يك طرف ، در متعلّق امر غيرى محدوديت در كار است و آن « نصب نردبان » ى مطلوب مولاست كه به دنبال آن ذى المقدّمه تحقق پيدا مىكند ، از طرف ديگر با توجه به اينكه مراد از ايصال همان ايصال خارجى است ، ايصال خارجى نمىتواند در متعلّق امر غيرى اخذ شود . پس اينجا چه بايد گفت ؟
هامش
( 1 ) - الفصول الغروية في الاصول الفقهيّة ، ص 86 .