تحقق وقوع آن در آينده بدهد . در نتيجه جملات خبريهاى كه در مقام انشاء حكم مىباشند ، ظهور در وجوب دارند « 1 » .
نظريهء دوم
بعضى گفتهاند : جمل خبريّهاى كه در مقام انشاء حكم مىباشند ، ظهورى در وجوب ندارند بلكه استعمال آنها در وجوب يا در استحباب ، استعمال مجازى است و هيچيك از اين دو مجاز ، بر ديگرى ترجيح ندارند بلكه دو معناى مجازى در عرض هم مىباشند و اگر قرينهاى نسبت به تعيين يكى از اين دو مجاز وجود نداشته باشد ، شما نمىتوانيد بر هيچيك از اين دو معنا حمل كنيد . اينجا در حقيقت ، اجمالى در رابطه با معناى مجازى مطرح است مثل اينكه ما بدانيم لفظ ، در غير موضوع له خود استعمال شده ولى آن معناى غير موضوع له ، براى ما مردّد بين دو يا چند معنا باشد و ما ندانيم در كدام يك از آنها استعمال شده است « 2 » .
تحقيق در ارتباط با جمل خبريهء در مقام انشاء
براى روشن شدن مسئله ، بايد راههاى پنجگانهاى كه در رابطه با ظهور هيئت افْعَلْ در وجوب مطرح كرديم ، مورد بررسى مجدّد قرار دهيم و با ما نحن فيه مقايسه نماييم تا ببينيم آيا جملات خبريهاى كه در مقام انشاء حكم مىباشند ، ظهور در وجوب دارند يا نه ؟ و اگر ظهور دارند آيا اظهريت براى آنها ثابت مىشود يا نه ؟ راه پنجم براى اثبات دلالت هيئت افْعَلْ بر وجوب ، اين بود كه با صدور هيئت افْعَلْ ، از ناحيهء مولا حجّت تمام شده و ترخيصى هم در مخالفت آن صادر نشده است و
هامش
( 1 ) - كفاية الاصول ، ج 1 ، ص 104 - 106
( 2 ) - اين نظريه را در منتهى الدراية ( ج 2 ، ص 105 ) به جماعتى از محققين ، از جمله محقق ثانى و محقق نراقى و محقق اردبيلى نسبت داده است .