عقد الحمل كه يك مقيّد و قيدى در كار است و درحقيقت ، تركيبى در كار است ، شما ديگر نبايد در انحلال به قضيّه ترديد داشته باشيد . « 1 »
بررسى كلام مرحوم آخوند
مرحوم آخوند در پاسخ اشكال صاحب فصول رحمه الله به محقّق شريف رحمه الله فرمود : اينجا كه شما مقيّد را محمول قرار مىدهيد دو جور فرض مىشود : يكوقت ، محمول را ذات مقيَّد قرار مىدهيد نه به وصف مقيّد بودن . يعنى در مثال « الإنسان إنسان له الضحك » ، محمول را « انسان » قرار مىدهيد و قيد - كه عبارت از ضحك است - را خارج از دايرهء محمول مىدانيد . تقيّد هم يك معناى حرفى است كه ملحوظ بالاستقلال نمىباشد ، در اين صورت همان انقلابى كه محقّق شريف رحمه الله فرمود تحقّق پيدا مىكند ، يعنى قضيّهء ممكنه ، انقلاب به قضيّهء ضروريه پيدا مىكند زيرا درحقيقت ، محمول شما « انسان » است و قيد ضحك خارج است و تقيّد هم يك معناى حرفى غير ملحوظ بالاستقلال است . ما ابتدا همين فرض اوّل مرحوم آخوند را مورد بحث قرار مىدهيم و پس از آن به بررسى فرض دوّم ايشان مىپردازيم : اشكال برفرض اوّل : مرحوم آخوند كه تقيّد را يك معناى حرفى مىداند ، آيا براى اين معناى حرفى نقشى قائل است يا اينكه خيال مىكند معانى حرفيّه امورى هستند كه با نظر غير استقلالى به آنها نظر مىشود بدون اين كه داراى واقعيّت و حقيقت باشند ؟ ما در مباحث معانى حرفيّه گفتيم : معانى حرفيّه ، يكى از واقعيّات و حقايق عالم است و يك سنخ وجودى دارد كه اختصاص به خودش دارد ، البته در قوّت وجود ، حتّى به اعراض هم نمىرسد ، زيرا اعراض نياز به يك موضوع دارند ولى معانى حرفيه نياز
هامش
( 1 ) - كفاية الاصول ، ج 1 ، ص 79 و 80