اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 543

اوّل بعثت خود چنين نقلى را صورت داده است ؟ با توجه به خصوصيات وضع و جنبهء عقلانى آن نمىتوان چنين احتمالى داد . در سالهائى كه حضرت در مكّه بودند ، پيروان كمى داشتند و شرايط ، اقتضاى وضع نمىكرده است . برفرض كه در مورد الفاظ عبادات ، وضع جديد را بپذيريم ، شرايط يك چنين وضعى در مدينه و آن زمانى كه حضرت تشكيل حكومت داده و پيروان آن حضرت زياد شدند و ( و رأيتَ الناس يدخلون في دين اللَّه أفواجاً ) « 1 » مطرح بوده ، وجود داشته است . درحالىكه ما مىبينيم آيهء شريفهء ( أقيموا الصّلاةَ ) در سوره‌هاى مكّى نيز وارد شده است « 2 » و ترديدى نيست كه در اين آيه ، معناى عبادى صلاة مطرح است . آيا در اينجا دلالت صلاة بر معناى عبادى خود ، به كمك قرينه بوده يا بدون قرينه چنين دلالتى وجود داشته است ؟ روشن است كه قرينهء لفظيه‌اى در آيه وجود ندارد و قرينهء حاليه نيز با قرآن سازگار نيست زيرا قرآن به‌عنوان يك كتاب و به‌عنوان معجزهء جاودانى حضرت پيامبر صلى الله عليه و آله مطرح است و چيزى كه به‌عنوان معجزهء جاودانى است با سخنرانى تفاوت دارد ، در سخنرانى ، ممكن است قرينهء حاليه دخالت داشته باشد ولى چيزى كه به‌عنوان كتاب و معجزه ، تا روز قيامت بايد باقى بماند نمىتواند از قرينهء حاليه كمك بگيرد . بنابراين ( أقيموا الصّلاة ) « 3 » بدون هيچ قرينه‌اى بر همين عبادت مخصوص دلالت كرده است درحالىكه زمان نزول اين آيه ، شرايط براى وضع مساعد نبوده است « 4 » . در سورهء أعلى نيز كه از سور مكّيه است جملهء ( و ذَكَرَ اسمَ رَبِّه فصلّى ) « 5 »