اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 208

بگوييم : بعضى از لغات به‌صورت الهام بوده و بعضى از لغات ، به واسطهء پيامبر بوده است . توجيهات فوق براى ما قابل قبول نيست زيرا : بديهى است كه مسألهء وضع براى سهولت تفهيم و تفهّم و انتقال اغراض است . درحالىكه تكثّر لغات ، موجب صعوبت تفهيم و تفهّم است و به‌جاى اينكه انسان را به هدف نزديك كند ، او را از هدف دور مىكند . چون اگر همهء مردم دنيا به يك زبان صحبت مىكردند انتقال اغراض به ديگران به آسانى صورت مىگرفت ولى اكنون كه لغات ، متعدّد است انسان‌ها براى انتقال اغراض خود به ديگران بايد ابتدا قسمتى از وقت خود را براى فراگيرى زبان آنان به كار برند و اين خود داراى مشكلاتى است . بايد توجّه داشت كه هرچند اختلاف زبان‌ها براى بشر زيان‌ها و محروميت‌هايى را به دنبال داشته است ولى در عين حال از آيات الهى است و نشانهء قدرت خداوند است كه به بشر توانايى داده است كه اين‌همه زبان‌هاى مختلف را به‌وجود آورد . و به تعبير ديگر : اگر يك چيزى آيهء خداوند بود دليل بر اين نيست كه حتماً بايد به نفع انسان‌ها هم باشد بلكه حساب اين دو جداى از يكديگر است . معصيتى كه انسان انجام مىدهد از آيات قدرت خداوند است - كه به بشر چنين نيرو و قدرتى را داده است - ولى در عين حال ، فعل خداوند نيست و به نفع انسان هم نيست . بنابراين ، آيهء شريفهء و مِن آياتِهِ خلقُ السّمَاواتِ و الأرضِ و اختلافُ ألْسِنَتِكُمْ و ألْوانِكُمْ « 1 » كه اختلاف السنه را از آيات الهى به حساب مىآورد به اين معنا نيست كه اختلاف السنه به نفع بشر است و يا اختلاف السنه ارتباط مستقيم با خداوند دارد و خداوند آن را به‌وجود آورده است . مسألهء اختلاف الوان - كه در آيهء شريفه مطرح شده - نيز از يك بُعدش مانند اختلاف السنه است ، زيرا نمىتوان گفت : اگر سياه‌پوست‌ها سفيدپوست بودند به ضرر آنها بود يا اگر سفيدپوست‌ها سياه‌پوست بودند به ضرر آنها بود . البته از بُعد ديگرش با