بدانكه ميل كلى در هر سال شمسى به تقريب ، نصف ثانيه فلكى رو به انتقاص مىرود ، و به تحقيق 468 / 0 ثانيه ، پس در هر ده سال 680 / 4 ثانيه . و در اين سنه ما كه يكهزار و سيصد و هشتاد و پنج هجرى قمرى ( 1385 ه ) است ميل كلى به 23 درجه و 26 دقيقه و 36 ثانيه تقريبا ، رسيده است پس هر كس خواهد به طريق مذكور ، سمت قبله را تحصيل كند شمس را در شش درجه و سى و پنج دقيقه جوزاء و بيست و سه درجه و سى و چهار درجه و سى و يك دقيقه سرطان أخذ كند تا عمل قريب به تحقيق باشد .
نكته 813
نسبت دنيا به آخرت نسبت نقص به كمال است صدر - المتالهين در آخر اصل يازدهم فصل اول باب يازدهم نفس اسفار گويد : نسبة الدنيا الى الاخرى نسبة النقص الى الكمال و نسبة الطفل الى البالغ و لهذا يحتاج فى هذا الوجود كالاطفال لضعفهم و نقصهم الى مهد هو المكان و داية هو الزمان ( ج 4 ص 150 ) اين كلام آخوند ترجمه گفتار خواجه در فصل چهارم آغاز و انجام است كه گويد : چون دنيا ناقص است بمثابهء كودك ، و طفل را از دايه و گهواره گريز نيست ، دايهء او زمانست و گهواره او مكان . و مرحوم آخوند از باب يازدهم نفس اسفار تا آخر كتاب بسيار به آغاز و انجام نظر دارد .
و چون آخرت كامل و تام است پس از زمان و مكان مبرى است ، و چون آخرت از زمان و مكان مبرى است پس از جنس دنيا نيست پس لوازم دنيا از قبيل زمان و مكان براى آن نيست .
و طلب مكان جنت و نار كردن و آنانرا در جهتى از جهات امتداديه وضعيه دانستن ، نارواست . چه آخرت محض دار تام است و خروج از قوه و استعداد به فعليت در آن راه ندارد ، بخلاف دنيا كه دار استكمال و استعداد و قوه و نقص است و چون آخرت نشأه باقى و دائم است و اين نشأه متصرم و متجدد و داثر و هالك است ، اختلاف لوازم دال بر اختلاف ملزومات دارد ، لب اين كلام