ضمير راجع به شىء باشد . و وجه اين معنى را مىشناسد هر كه حق را و مظاهرش را مىشناسد ، و از اين وجه بى خبر است آنكه از حق و مظاهرش خبردار نيست . و كريمه فاينما تولوا فثم وجه الله با تدبر در آن ، مبين تفسير مذكور است . و عمل امير عليه السلام در جواب احبار يهود كه آتش برافروخت و به آنان فرمود وجه نار كدام طرف است ؟ در جواب گفتند كه همه اطراف آن وجه آنست ، و امام فرمود همچنين
فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ
، در بيان مدعى تمثيلى به تمام است و تفصيل آن در جامع الاسرار سيد حيدر آملى مدون است . لاجرم بعضى بينايان اين راه كه از مشاهده آن وجه آگاهاند از عالم آئينه سازند ، و در هر ذره به مطالعه آن وجه پردازند و گويند :
اگر گه گه ز بىخويشى نظر در عالم اندازم * ازو آئينه مىسازم ازو ديدار مىجويم
نكته 266
صورت اختلاف و تعدد بسيارى از روايات فريقين را با دقت و تحقيق مىشود به صورت اتفاق و وحدت در آورد زيرا يك روايت را مثلا مىبينيم به چند روايت تقطيع شد و به چند صورت اختلاف نسخ و راوى نقل شده است ، و نظائر آن بسيار است . و اين عمل را اهميتى بسزا است و راقم در اين موضوع بهرهاى دارد .
نكته 267
زندگانى بىمعارض را مغتنم بشمار چنان كه روايت بىمعارض را .
نكته 268
اگر درست در روايات احكام دقت شود مىبينى كه ائمه ما عليهم السلام در بسيارى از آنها نظر به فتاواى عامه دارند كتب فقهيه شيخ طوسى بخصوص خلاف ، و نيز كتب فقهيه علامه حلى چون منتهى و مختلف و تذكره در اين مدعاى ما شاهد قوى هستند و راقم را شواهد بسيار در اين مطلب مهم فقهى است .
نكته 269
العقل يحكم على أن الممكن قابل للشىء و نقيضه